Neolitic

	Preïstòria	Protoïstòria	Istòria
	Paleolitic Mesolitic Neolitic	Edat del Coire Edat del Bronze Edat del Fèrre	Antiquitat Edat Mejana Edat Modèrna

Edats preïstoricas
O	La Tène			Protoïstòria
	Hallstatt
	Edat del Fèrre
	Bronze final
	Bronze mejan
	Bronze ancian
	Edat del Bronze
	Calcolitic
	Neolitic			Preïstòria
	Mesolitic / Epipal.
P	Paleolitic superior
	Paleolitic mejan
	Paleolitic inferior
	Paleolitic
	Edat de la Pèira

Lo Neolitic es un periòde de la fin de la Preïstòria succedissent al Mesolitic, caracterizat per de cambiaments tecnics e socials ligats a l'adopcion per los grops umans d'un modèl de subsisténcia fondat sus l'agricultura e l'elevatge. Lo neolitic es una consequéncia del rescalfement climatic de l'olocèn. Definit a l'origina coma un « edat de la pèira aliscada », es principalament caracterizat actualament per la cultura de plantas e la domesticacion d'animals. La caça e la collecta de las populacions mesoliticas foguèron pas pasmens sistematicment abandonadas. Es doncas una longa fasa de transicion, marcada per de cambiaments fondamentals, que ten pauc d'equivalents dins l'istòria umana, e que foguèt sovent designada coma una « Revolucion Neolitica ».

Lo periòde comença mai o mens tard segon los contèxtes. Apareis primièr en Orient Mejan cap a 10000 ab. J.-C. e serà seguit, mai tard, d’una migracion en Euròpa. En China apareis segon los luòcs entre 7000 e 5000 ab. J.-C., e endacòm dins lo mond a de datas diferentas, de còps que i a fòrça tardivament e d'autres non si la necessitat se'n faguèt pas sentir.

Lo cambiament economic s'acompanhèt d'autras evolucions majoras, que ne foguèron per la màger part las consequéncias. D'efièch, anèt generalament junt amb l'adopcion d'un mòde de vida sedentari, per loqual los grops umans se fixèron en un meteis luòc, lo mai sovent un vilar o un vilatge, e daissèron d'èsser mobils. Las principalas inovacions tecnicas d'aquèl periòde foguèron generalizacion de las aisinas de pèire aliscada, la terralha, lo tissatge, aital coma lo desvolopament de l'arquitectura domestica e collectiva, de còps que i a monumentala. Es mai largament un mòde de vida novèl que se metèt en plaça amb l'economia agricòla, qu cambièt prigondament las costumas dels èssers umans. L'adopcion de l'agricultura impliquèt tanben la mesa en plaça de novèlas formas d'organizacion sociala e economica, a long tèrme, mens egalitàrias que pel passat, e s'acompanhèt d'evolucions dins las ments e dins los cultes.