Mark Carney
| Mark Carney | |
|---|---|
 Carney árið 2025. | |
| Forsætisráðherra Kanada | |
Núverandi | |
| Tók við embætti 14. mars 2025 | |
| Þjóðhöfðingi | Karl 3. |
| Landstjóri | Mary Simon |
| Forveri | Justin Trudeau |
| Persónulegar upplýsingar | |
| Fæddur | 16. mars 1965 Fort Smith, Norðvesturhéruðunum, Kanada |
| Þjóðerni | Kanadískur |
| Stjórnmálaflokkur | Frjálslyndi flokkurinn |
| Maki | Diana Fox (g. 1994) |
| Börn | 4 |
| Háskóli | Harvard-háskóli (BA) Oxford-háskóli (MPhil, DPhil) |
| Starf | Hagfræðingur, stjórnmálamaður |
| Undirskrift |  |
| Vefsíða | www |
Mark Joseph Carney (f. 16. mars 1965) er kanadískur hagfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Kanada frá 14. mars 2025. Hann er leiðtogi Frjálslynda flokksins og á sæti á kanadíska þinginu fyrir kjördæmið Nepean. Carney var áður bankastjóri Seðlabanka Kanada frá 2008 til 2013 og bankastjóri Englandsbanka frá 2013 til 2020.
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Carney var bankastjóri Seðlabanka Kanada frá 2008 til 2013. Í því embætti þótti hann stýra Kanada farsællega gegnum alþjóðlegu fjármálakreppuna og hann öðlaðist því virðingu á alþjóðavísu. Tímaritið Time setti Carney á lista sinn yfir áhrifamesta fólk í heimi árið 2010. Árið 2013 skipaði breski fjármálaráðherrann George Osbourne Carney bankastjóra Englandsbanka. Carney var fyrsti erlendi bankastjóri Englandsbanka frá stofnun hans árið 1694 en hann útvegaði sér breskan ríkisborgararétt til að geta gegnt starfinu.[1]
Carney var bankastjóri Englandsbanka þegar Bretar kusu að yfirgefa Evrópusambandið í Brexit-þjóðaratkvæðagreiðslunni árið 2016. Eftir atkvæðagreiðslunna greip Carney til aðgerða til að koma á stöðugleika eftir umskiptin, meðal annars með því að tilkynna að 250 milljarðar punda yrðu til taks fyrir fjármálastofnanir á meðan þær aðlöguðu sig að útgöngunni úr ESB. Sumir Brexit-sinnar gagnrýndu Carney á þessum tíma fyrir að taka sér of pólitískt hlutverk með aðgerðum sínum.[2] Carney varaði við því að ef Bretar gengju úr Evrópusambandinu án þess að ná fyrst fram samningi um ýmis málefni myndi það hafa alvarlegar efnahagslegar afleiðingar. Meðal annars sagði hann það koma til með að raska mörgum greinum atvinnulífsins, valda falli í virði sterlingspundsins og auka verðbólgu í Bretlandi.[3]
Embættistímabili Carney við Englandsbanka lauk árið 2018 en skipun hans var framlengd til byrjun ársins 2020 þar sem fjármálaráðherra Bretlands taldi áframhaldandi setu hans í embætti hafa jákvæð áhrif á útgöngu Breta úr ESB.[4]
Hann tók við Justin Trudeau sem leiðtogi Frjálslynda flokksins þann 9. mars 2025[5] og sór embættiseið sem nýr forsætisráðherra þann 14. mars.[6]
Carney tók við embætti á tíma stirðnandi sambands Kanada við Bandaríkin, þar sem Donald Trump Bandaríkjaforseti hafði lagt háa tolla á innfluttar vörur frá Kanada og ítrekað viðrað hugmyndir um að innlima Kanada í Bandaríkin. Við embættistöku sína áréttaði Carney að Kanada yrði aldrei hluti af Bandaríkjunum. Hann fór í fyrstu utanlandsferðir sínar til Frakklands og Bretlands til að styrkja samband Kanada við Evrópu og sagðist aðeins reiðubúinn að funda með Trump ef hann væri reiðubúinn til að virða fullveldi Kanada.[7]
Stuttu eftir embættistöku sína boðaði Carney að þingkosningar yrðu haldnar í Kanada þann 28. apríl 2025, nokkuð á undan áætlun.[8] Frjálslyndi flokkurinn vann kosningarnar, þrátt fyrir að hafa mælst í mikilli lægð áður en Trudeau sagði af sér og Trump hóf tollastríðið við Kanada.[9][10][11]
Sem forsætisráðherra hefur Carney lagt mikla áherslu á breytta heimsmynd í ljósi breyttra áherslna Bandaríkjanna í utanríkismálum á öðru kjörtímabili Donalds Trump. Í janúar 2026 flutti Carney ræðu á Heimsviðskiptaráðstefnunni í Davos þar sem hann biðlaði til ríkja annarra en stórvelda að veita stórveldapólitík mótvægi og taka þátt í að móta nýtt heimsskipulag.[12] Í ræðunni sagði Carney að meðalstór ríki eins og Kanada hefðu mestra hagsmuna að gæta af því að stefnt væri að heimi raunverulegrar samvinnu.[13]
Frjálslyndi flokkurinn hlaut hreinan meirihluta á kanadíska þinginu eftir sigur í nokkrum aukakosningum í apríl 2026.[14]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ BBI (26. nóvember 2012). „Mark Carney valinn bankastjóri Englandsbanka“. Vísir. Sótt 29. apríl 2025.
- ↑ Janan Ganesh (3. nóvember 2016). „Carney ekki síðasta skotmark útgöngusinna“. bls. 10.
- ↑ Ásgeir Tómasson (30. apríl 2025). „Englandsbanki varar við Brexit án samnings“. RÚV. Sótt 2. ágúst 2019.
- ↑ „Mark Carney stýrir áfram Englandsbanka“. Viðskiptablaðið. 11. september 2018. Sótt 30. apríl 2025.
- ↑ Hólmfríður Gísladóttir (10. mars 2025). „Seðlabankastjórinn Carney verður forsætisráðherra Kanada“. Vísir. Sótt 10. mars 2025.
- ↑ „Carney sór embættiseið sem nýr forsætisráðherra Kanada“. mbl.is. 14. mars 2025. Sótt 14. mars 2025.
- ↑ Hugrún Hannesdóttir Diego (17. mars 2025). „Carney leitast við að styrkja tengsl Kanada og Evrópu“. RÚV. Sótt 18. mars 2025.
- ↑ Þorgerður Anna Gunnarsdóttir (23. mars 2025). „Forsætisráðherra Kanada boðar til kosninga“. RÚV. Sótt 23. mars 2025.
- ↑ „Frjálslyndi flokkurinn sigurvegari kosninganna“. mbl.is. 29. apríl 2025. Sótt 29. apríl 2025.
- ↑ Hugrún Hannesdóttir Diego (29. apríl 2025). „Útlit fyrir að Frjálslyndi flokkurinn hafi sigrað í þingkosningum“. RÚV. Sótt 29. apríl 2025.
- ↑ Atli Ísleifsson (29. apríl 2025). „Carney og Frjálslyndir fóru með sigur af hólmi“. Vísir. Sótt 29. apríl 2025.
- ↑ Elín Margrét Böðvarsdóttir (7. maí 2026). „Eldræða Carney: „Ef þú ert ekki við borðið þá ertu á matseðlinum"“. Vísir. Sótt 21. janúar 2026.
- ↑ „Ræða Marks Carney í Davos – íslensk þýðing“. Varðberg. 23. janúar 2026. Sótt 7. maí 2026.
- ↑ Brynja Dögg Friðriksdóttir (14. apríl 2026). „Flokkur Carneys kominn hreinan meirihluta á þinginu“. RÚV. Sótt 7. maí 2026.
| Fyrirrennari: Justin Trudeau |
|
Eftirmaður: Enn í embætti | |||
 | ||
Þetta æviágrip sem tengist stjórnmálum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.