close
Jump to content

Manganum

E Vicipaedia
Vide etiam paginam discretivam: Manganum (discretiva).
25 chromiummanganumferrum


Mn

Tc
Proprietates generales
Nomen, Symbolus, Numerus Atomicus manganum, Mn, 25

Manganum[1] est elementum chemicum metallicum transitionis cui numerus atomicus 25 et symbolum Mn. In grege septimo et periodo quarta systematis periodici ponitur. 25 protones et 30 neutrones habet: eius massa atomica 54,94 valet. Inventum est anno 1774 a Suecico chemista Johan Gottlieb Gahn ex magnesia nigra (mangani oxido), unde nomen[2].

Duodecimum locum in Telluris elementis, quintum in metallis abundantia obtinet.

De proprietatibus chemicis

[recensere | fontem recensere]
Puri mangani cubus et oxidati mangani frusta.

Manganum purum est metallum durum, fragile, argenteum. In aere oxidatur et in compositis naturalibus saepe cum ferro mixtum invenitur cui aliquatenus similis est. Eius configuratio electronica notatur 3d54s2. Temperatura qua liquidum fit: 1250 gradus Celsiani. Qua gas fit: 2120 gradus Celsiani. Massa per volumen: 7,47g/cm3. Quinque status oxidationis praebere potest: +7, +6, +4, +2, +3.

De purificatione

[recensere | fontem recensere]

In industria chemica manganum ex pyrolusita (genere mangani dioxidi) per aluminium et temperaturas calidissimas purificatur secundum reactionem infrascriptam:

3 MnO2(s) + 4 Al(s) → 2 Al2O3(s) + 3 Mn(l)
Pyrolusita = magnesia nigra. Ab hominibus aetatis palaeolithicae pigmentum hoc adhibebatur ad speluncas pingendas.

Manganum photosynthesi plantarum necessarium est ubi in photosystemate II aquam in dioxygenium O2 oxidat. Itaque in agricultura solis quibus deest additur.

Micronutrimentum quoque est multis organismis et metabolismo carbohydratorum lipidorumque interest tamquam enzymorum cofactor. Exempli gratia manganum-peroxidasis ligninum digerit[3]. Intra organismos manganum tres gradus oxidationis praebere potest: +2, +3, +4[4]. In homine adulto inter 12 et 20 mg mangani reperiri solent. Nihilominus nimia mangani praesentia neurodegenerationem gignere potest, qui morbus manganismus appellatur[5] et morbo Parkinsoniano satis similis est[6].

De usu humano

[recensere | fontem recensere]

Manganum raro solum adhibetur, potius in variis mixturis metallicis praecipue cum ferro in chalybe firmando sed etiam in aere adversus corrosionem vel cum aluminio[7] ad potionum capsas metallicas quam levissimas faciendas[8].

Oxidum mangani(IV) MnO2[9] colorem viridem vitro adimit[10] et in accumulatris siccis invenitur in quibus dioxidum mangani cathodum facit, zincum autem anodum.

Alia composita pigmenta praebent. Kalii permanganas KMnO4 quoque ob oxidandi virtutem multos usus in chemia invenit. Nam in hoc sale ex iontibus K+ et MnO
4
composito manganum statum oxidationis +7 praebet.

  1. "Manganum": Peter van der Krogt, "Elementa chemica" apud situm Elementymology & Elements Multidict
  2. Big Chemical Encyclopedia
  3. Muhammad Bilal (2023).
  4. Encyclopaedia Universalis
  5. Sarfo Kwaku Obeng (1924).
  6. Sudeshna Dey (2023).
  7. De mixturarum utilitate mangani et aluminii.
  8. KDMFAB de mangani mixturis. Roshan Jacob (2020). Nyasha Matsanga (2025).
  9. MaestroVirtuale
  10. Camille Muller. Le rôle du fer et du manganèse dans la couleur et l'altération de verres du patrimoine. Génie chimique. Université Paris-Est, 2023.

Plura legere si cupis

[recensere | fontem recensere]

Nexus externi

[recensere | fontem recensere]
Elementa chemica: series paginarum brevium

1 H 2 He 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 55 Cs 56 Ba 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 87 Fr 88 Ra 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Nh 114 Fl 115 Mc 116 Lv 117 Ts 118 Og