Gorlice
| miasto i gmina | |||||
Rynek w Gorlicach | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Data założenia |
1354 | ||||
| Prawa miejskie |
1354 | ||||
| Burmistrz | |||||
| Powierzchnia |
23,53[1] km² | ||||
| Wysokość |
274–441 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2025) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna |
+48 18 | ||||
| Kod pocztowy |
38-300, 38-301, 38-302, 38-320 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
KGR | ||||
Położenie na mapie powiatu gorlickiego | |||||
Położenie na mapie Polski | |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego | |||||
| TERC (TERYT) |
1205011 | ||||
| SIMC |
0959903 | ||||
| Hasło promocyjne: Gorlice – miasto światła | |||||
Urząd miejski Rynek 238-300 Gorlice | |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Gorlice (rusiń. Ґорлиці, trb. Gorłyci) – miasto w województwie małopolskim, siedziba gminy miejskiej i gminy wiejskiej Gorlice oraz powiatu gorlickiego. Miasto położone jest na północnej granicy Beskidu Niskiego, zostało założone w połowie XIV wieku.
Toponimia
[edytuj | edytuj kod]Najstarszymi nazwami miejscowości jakie pojawiają się w źródłach historycznych są: 1388 Gerlicz, 1399 Gorlicz, 1401 Gorlicza, 1404 Gorlice, Gorlicze, 1413 Garlice, 1417 Gerlicze, 1418 Gorlijcz, 1421 Gorlijcze, 1426 Gorlica, 1437 Gorlcza, 1456 Gorlycza, 1470-80 Gorliczyn, Gardlicza, 1486 Gorlijcza[4].
Marcin Kromer w swej kronice używał nazwy Gorlicza[5] i łączył jej pochodzenie z osadnikami ze Zgorzelca (niem. Görlitz). Większość późniejszych źródeł powielała tę wersję, ale pojawiały się też opinie, że nazwa jest miejscowego pochodzenia. W zachowanych w Archiwum Miejskim w Gorlicach wyciągach z ksiąg ziemskich i grodzkich bieckich, sądeckich i czchowskich od 1401 roku nazwa Gorlicza przeważa liczebnie nad nazwą Gorlice. Próby ustalenia etymologii nazwy miasta podjął Józef Barut w swym opracowaniu monograficznym na temat Gorlic. Powołując się na teksty Wacława Potockiego, sugerował, że pierwotnie nazwa była rodzaju żeńskiego, podobnie jak nazwy okolicznych miejscowości (Ropica, Moszczenica, Nowica, Banica, Osobnica). Nazwa uległa później zwielokrotnieniu, dając dzisiejszą nazwę Gorlice. W nazewnictwie rusińsko-łemkowskim nazwa Gorlic to Ґорлиці - Horłycia, czyli ‘gardło’[6].
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Położenie
[edytuj | edytuj kod]Pod względem historycznym Gorlice położone są w Małopolsce, na wschodnim skraju dawnej ziemi krakowskiej[7]. Ścisłe centrum i większość zabudowy leży w dolinie Ropy i jej dopływu Sękówki, na Obniżeniu Gorlickim, tuż przy północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą zachodnią część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim. Pod względem administracyjnym Gorlice leżą w południowo-wschodniej części woj. małopolskiego, w środkowej części powiatu gorlickiego. Gmina Miasta Gorlice sąsiaduje z gminą wiejską Gorlice i z gminą Sękowa[8].
Części miasta
[edytuj | edytuj kod]Częściami miasta wg TERYT są (w nawiasie identyfikator SIMC): Blich (0959910), Dworzysko (0959926), Glinik (0959932), Glinik Mariampolski (0959949), Korczak (0959955), Łęgi (0959961), Magdalena (0959978), Nowa Wieś (0959984), Pocieszka (0959990), Sokół (0960013), Śródmieście (0960020) i Zawodzie (0960036)[9].
Środowisko naturalne
[edytuj | edytuj kod]Gorlice zajmują obszar 23,56 km², co stanowi 2,44% powierzchni powiatu. Teren miasta leży w dorzeczu, przepływającej przez miasto, rzeki Ropy. Na terenie miasta jej dopływami są Sękówka, Stróżowianka, Machówka i kilka mniejszych potoków. Płaskie dno doliny Ropy wyznaczyło naturalne kierunki rozwoju urbanistycznego miasta. Miasto otoczone jest przez zalesione beskidzkie wzgórza. Krajobraz miasta tworzą łagodnie wypłaszczone wzniesienia m.in. Musiałówka (379 m), Góra Cmentarna (357 m), poprzecinane licznymi dolinami[10]. Najwyższy szczyt Gorlic stanowi wzgórze nazywane Łysą Górą (441 m). Pod względem geologicznym obszar miasta leży w obrębie Karpat Zewnętrznych. Zbudowany jest z fliszu karpackiego, czyli z piaskowców, łupków, podrzędnie zlepieńców, margli i wapieni. Warstwy skalne są często sfałdowane i pocięte uskokami[11]. Tereny zurbanizowane zajmują jedynie 44,9% powierzchni miasta, 9,2% zajmują lasy, pozostałe grunty to użytki rolne[10].
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych GUS 31 grudnia 2025 roku miasto liczyło 24 825 mieszkańców[12]. Gorlice pod względem liczby ludności są 171. miastem w Polsce, 10. w województwie małopolskim.
W 1931 roku w Gorlicach mieszkało 6 700 osób. Straty wojenne spowodowały spadek liczby ludności do 6100 w 1946 roku[13]. W II połowie XX w. populacja szybko rosła, w szczytowym momencie w mieście żyło 30 412 osoby (dane z 31 XII 1997). Od tego czasu liczba ludności systematycznie maleje (spadek o 18,4% do końca 2025). Ma to związek m.in. z ujemnym przyrostem naturalnym i ujemnym saldem migracji na pobyt stały[14].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Data powstania miasta jest niepewna. Marcin Kromer podaje rok 1355. Prawdopodobnie miasto początkowo osadzone było na prawie polskim, w 1417 roku zostało przeniesione na prawo niemieckie. Według kronik Marcina Kromera z 1354 roku Dersław I Karwacjan[15] otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek Ropy i Sękówki. Zgodnie z zapiskami zawartymi w tych kronikach pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach. W drugiej połowie XVI w. dziedzicami Gorlic została rodzina Pieniążków herbu Odrowąż. W 1625 roku połowę miasta wykupiła rodzina Rylskich będących w czasie Potopu po stronie najeźdźcy, natomiast Pieniążkowie byli stronnikami króla Jana Kazimierza. Pod władaniem Pieniążków i Rylskich Gorlice były jednym z ważnych ośrodków kalwinizmu w Polsce[16]. Gorlice szybko stało się ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym, w 1659 roku uzyskały prawo składu[17].

Po I rozbiorze Polski Gorlice znalazły się pod zaborem austriackim. W 1854 roku miasto zostało siedzibą powiatu gorlickiego. W połowie XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego, co w znacznym stopniu przyczyniło się do rozwoju miasta, którego nie zatrzymał nawet wielki pożar miasta w 1874 roku. W latach 1853–1858 pracownię miał Ignacy Łukasiewicz, w 1854 roku zapalił w mieście pierwszą na świecie uliczną lampę naftową, a w 1877 roku z jego inicjatywy utworzono Krajowe Towarzystwo Naftowe w Galicji z siedzibą w Gorlicach. W Gliniku Mariampolskim w 1883 roku powstała Rafineria Nafty i Warsztaty Naprawcze (później przekształcone w Fabrykę Maszyn i Narzędzi Wiertniczych), a w 1895 Galicyjskie Karpackie Naftowego Towarzystwa Akcyjnego. Równolegle z rozwojem przemysłu nastąpił rozwój infrastruktury miejskiej, wybudowano linię kolejową Zagórzany–Gorlice (1885), kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny (1885–1892)[18], szpital powiatowy (1898), park miejski (1899–1900)[19], pierwsze szkoły średnie – Seminarium Nauczycielskie dla dziewcząt (1904) i gimnazjum (1906) oraz siedzibę Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1906)[20]. Rozwój miasta przerwała I wojna światowa. Po wielkiej bitwie pod Gorlicami 2 maja 1915 roku, został przerwany front rosyjski. Jednak na skutek samej bitwy, a także trwających 126 dni poprzedzających ją walk pozycyjnych, zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Gorlice przynależały administracyjnie do woj. krakowskiego[21].

7 września 1939 roku na obszar powiatu gorlickiego wkroczyły wojska niemieckie. Burmistrzem Gorlic został w tym czasie Andrzej Kwaskowski, aktywny członek ruchu oporu. Mieszkańcy Gorlic zostali dotknięci różnymi formami represji ze strony okupanta. Już 21 sierpnia 1940 roku zorganizowana została pierwsza uliczna łapanka w której zostało aresztowanych 60 mieszkańców miasta, wywiezionych następnie do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. W 1942 roku zatrzymano, a następnie wywieziono do III Rzeszy uczniów byłego gimnazjum. Tragiczny los spotkał gorlickich Żydów. Byli oni wywożeni do obozów koncentracyjnych drogą kolejową. W październiku 1941 roku zostało utworzone getto, które zlikwidowane ostatecznie zostało w sierpniu 1942 roku. Mieszkańcy angażowali się w zbrojny opór przeciwko hitlerowskiemu okupantowi. W 1939 roku utworzono obwód Gorlice Związku Walki Zbrojnej, natomiast w 1942 powstał Sztab Obwodu Gorlice Armii Krajowej. Na terenie działały również Bataliony Chłopskie. Równocześnie odbywały się Tajne komplety. 28 kwietnia 1942 roku hitlerowcy dokonali aresztowań działaczy podziemnych lewicowych organizacji (PPR i PPS), których wywieziono do obozów koncentracyjnych (w 1962 roku na ul. Waryńskiego 100 odsłonięto tablicę upamiętniającą ten fakt). 16 stycznia 1945 roku miasto zostało zdobyte przez jednostki IV Frontu Ukraińskiego (w 1965 roku na budynku Urzędu Miasta odsłonięto tablicę upamiętniającą ten fakt)[22]. W bezpośrednich walkach o miasto zginęło 60 czerwonoarmistów.
Po zakończeniu II wojny światowej Gorlice weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. Powstały Zakłady Maszyn Wiertniczych i Górniczych „Glinik”, Gorlickie Zakłady Przemysłu Drzewnego, Zakłady Materiałów Izolacyjnych i Ceramiki Budowlanej[23]. W 1965 roku przy Zakładowym Domu Kultury „Górnik” powstał Regionalny Zespół Taneczny „Pogórzanie”[24]. W latach 1975–1998 miasto należało do województwa nowosądeckiego.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]
Zabytki nieruchome znajdujące się w Gorlicach, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego:[25]
- Synagoga Duża (obecnie piekarnia), ul. Piekarska 3,
- Kapliczka Jezusa Frasobliwego, ul. Węgierska, 1850,
- Cmentarz Parafialny, ul. Karwacjanów,
- Kaplica Miłkowskich, 1907,
- Kaplica Potockich, 1920,
- ogrodzenie,
- Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej:
- Cmentarz Żydowski,
- Park Miejski im. Wojciecha Biechońskiego,
- Dwór Karwacjanów,
- Zespół pałacowo-parkowy w Siarach, ul. Węgierska 135,
- pałac,
- kordegarda,
- brama,
- oranżeria,
- pergola,
- fontanna,
- park z zespołem rzeźb i wazonów,
- park leśny,
- Dom „Sklarczykówka”, ul. Legionów 13,
- Dom, Rynek 6/7,
- Dom, ul. Wąska 11.
Administracja
[edytuj | edytuj kod]Ustrój miasta
[edytuj | edytuj kod]Gorlice posiadają ustrój gminy miejskiej. Władzę wykonawczą sprawuje Burmistrz Miasta Gorlice, od 2014 funkcję tę pełni Rafał Kukla[26]. Burmistrz wybierany jest na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta[27]. Od 2018 roku kadencja burmistrza trwa pięć lat, równolegle do kadencji rady miejskiej. Organem pomocniczym burmistrza, który odpowiada za realizację uchwał rady miasta oraz obsługę interesantów i bieżącą administrację jest Urząd Miejski. Władzę uchwałodawczą i kontrolną pełni Rada Miasta Gorlice złożona z 21 radnych[28].
Burmistrzowie
[edytuj | edytuj kod]Funkcję burmistrza Gorlic pełnili:[potrzebny przypis]
- Marcin Piąkosz (1523)
- Sebastian Kamieński (1657)
- Stanisław Kuligowicz (1715)
- Pafnucy Kleszczyński (1783)
- Stanisław Turski (1784)
- Johan Podgórski (1837–1837)
- Franz Jonatsch 1841
- Eduard Nowosielski (1847–1854)
- Józef Odrowąż Pieniążek 1865
- Antoni Radler 1868
- Jan Kapuściński (1873–1877)
- Czesław Sieczkowski 1880
- Walery Rogawski (1882–1886)
- Eugeniusz Neuman 1887
- Wojciech Biechoński (1887–1902)[29]
- Józef Radomski (1903–1905)
- Emil Wolniewicz 1907
- Stefan Meus (1908–1910)
- Feliks Tarczyński (1910–1916)
- ks. Bronisław Swieykowski (1914–1918)
- Kazimierz Murdziński (1919–1934)
- Andrzej Kwaskowski (1934–1944)
- Wacław Baranowski 1945
- Teofil Kozłowski (24.05.1945–1948) (PPS)
- Leon Samsonowicz 1949
- Leopold Ludwin (1950–1954)
- Michał Ligarski (1955–1956)
- Julia Jaworska (1956–1957)
- Edward Szewczyk (1957–1975)
- Józef Forczek (1975–1976)
- Henryk Basista (1976–1982)
- Tomasz Mierzwiński (1982–1983)
- Eugeniusz Bohatkiewicz (1983–1985)
- Mieczysław Gniadek (1986–1990)
- Krzysztof Gomoła (1990–1992)
- Stanisław Szura (1992–1998)
- Józef Abram (1998–2002)
- Kazimierz Sterkowicz (2002–2010)
- Witold Kochan (2010–2014)
- Rafał Kukla (od 2014)
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]
Gorlice składają się z 12 osiedli, które są jednostkami pomocniczymi gminy[30].
Symbole miasta
[edytuj | edytuj kod]Herb Gorlic przedstawia na błękitnym polu herbowym lwa wspiętego, barwy złotej. Lew zwrócony w prawo, z paszczą ziejącą, o języku czerwonym, trzymający w łapach dwa klucze czarne w słup, z których jeden piórem ku górze, drugi ku dołowi. Herb nawiązuje bezpośrednio do herbu Zadora, znaku rodowego Karwacjanów – założycieli Gorlic. Flaga miasta to prostokątny płat tkaniny o proporcjach 5:8, podzielony z lewa skos na dwie części: dolną złotą, z herbem Zadora i prawą błękitną z herbem miasta. Hejnałem miasta jest Godło „Beskidzkie Echo”, utwór skomponowany przez Andrzeja Smolika[31].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Miasto jest ośrodkiem przemysłu maszynowego i drzewnego. W 2024 roku w Gorlicach funkcjonowały trzy Strefy Aktywności Gospodarczej o łącznej powierzchni ok. 65 ha. Działało w nich 30 przedsiębiorstw zatrudniających prawie 800 osób[32].
Przedsiębiorstwa w Gorlicach, których obrót roczny wynosilł powyżej 25 milionów złotych:
- Grenevia SA FAMUR Glinik Oddział w Gorlicach[33]
- Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacyjnych „Matizol” S.A. (wchodzi w skład Grupy Selena)
- FOREST Gorlice sp. z o.o. – wyrób użytkowych przedmiotów drewnianych wieszaków (wchodzi w sklad Grupy TLC)[34]
- SEVERT Polska Sp. z o.o. – obróbka metali oraz obróbką-skrawaniem CNC[35]
- Gór-Stal sp. z o.o. – produkcja płyt warstwowych oraz paneli termoizolacyjnych[36]
- TLC Architectural Metalwork – produkcja schodów i platform stalowych[37]
- Saint-Gobain Adfors Polska – produkcja oraz sprzedaż tkanin i dzianin z włókna szklanego dla budownictwa
Transport
[edytuj | edytuj kod]Infrastruktura drogowa
[edytuj | edytuj kod]W Gorlicach w końcu 2025 roku było 91,8 km gminnych dróg publicznych, 90% z nich to drogi asfaltowe. Długość ścieżek rowerowych w mieście – 7,3 km[38].
Drogi krajowe i wojewódzkie
- 28 Droga krajowa nr 28: Zator – Nowy Sącz – Gorlice – Przemyśl – Medyka – granica państwa
- 977 Droga wojewódzka nr 977: Tarnów – Gorlice – Konieczna.
- 993 Droga wojewódzka nr 993: Gorlice – Nowy Żmigród – Dukla.
- 979 Droga wojewódzka nr 979: Gorlice – Zagórzany - Moszczenica.
Koleje
[edytuj | edytuj kod]
W 2018 roku uruchomiono pociągi regio studenckie kursujące w piątki i niedziele ze stacji Gorlice do stacji Rzeszów Główny; połączenie to nadal funkcjonuje w piątki, w niedziele dojazd z przesiadką w Jaśle. Od 1 marca 2023 roku zostały wznowione regularne połączenia relacji Sanok – Ustrzyki Dolne, w postaci 3 par pociągów w dni robocze (w dni wolne tylko w okresie wakacji), które obsługuje przewoźnik SKPL Cargo na zlecenie Polregio[potrzebny przypis].
Stacje kolejowe:
Komunikacja miejska
[edytuj | edytuj kod]Zadania z zakresu zbiorowego transportu publicznego realizowane są w Gorlicach przez Miejski Zakład Komunikacyjny (ul. Krakowska 42). Miasto dofinansowuje usługi prowadzone przez tę spółkę[42]. MZK Gorlice obsługuje 12 linii autobusowych na obszarze miasta i sąsiednich gmin[43].
Transport lotniczy
[edytuj | edytuj kod]W 2012 roku przy ul. Węgierskiej otworzono sanitarne lądowisko dla śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Edukacja przedszkolna i podstawowa
[edytuj | edytuj kod]Na koniec 2024 roku w Gorlicach funkcjonowało 6 przedszkoli miejskich, w tym 5 w strukturze zespołów szkół oraz 9 przedszkoli niepublicznych. Do przedszkoli miejskich w 2024 roku uczęszczało średnio 585 dzieci, a do przedszkoli niepublicznych 355 dzieci. W tym samym czasie w mieście funkcjonowało 5 żłobków, w tym 2 publiczne. Do żłobków uczęszczało łącznie 185 dzieci. Miejskie zespoły szkół składają się ze szkoły podstawowej i przedszkola. We wrześniu 2024 roku naukę w 5 publicznych szkołach podstawowych, funkcjonujących w tych zespołach szkół, rozpoczęło 1 933 uczniów[32].
Szkoły ponadpodstawowe
[edytuj | edytuj kod]
W 2024 roku do gorlickich szkół ponadpodstawowych uczęszczało ok. 3 500 uczniów. W liceach ogólnokształcących naukę pobierało 1245 uczniów, w tym 88 w LO dla dorosłych, w technikach 1708 uczniów, a w szkołach branżowych 549 uczniów, w tym 22 w szkole branżowej II stopnia. W mieście funkcjonują dwa LO, cztery technika, cztery szkoły branżowe I stopnia i jedna szkoła branżowa II stopnia oraz szkoła muzyczna, wszystkie działają w strukturach zespołów szkół[44].
- Zespół Szkół nr 1 im. I. Łukasiewicza, ul. Wyszyńskiego 18 – w skład zespołu wchodzą szkoły: II LO, Technikum nr 1, Szkoła Policealna[45]
- I Liceum Ogólnokształcące im. M. Kromera, ul. Kromera 1[46]
- Zespół Szkół Ekonomicznych im. Jana Pawła II, ul. Ariańska 3 – składa się z Technikum nr 3 i Branżowej Szkoły nr 3[47]
- Zespół Szkół Technicznych im. W. Pola, ul. Michalusa 6 – w skład zespołu wchodzą: Technikum nr 4, Branżowa Szkoła nr 2 oraz LO dla dorosłych[48]
- Zespół Szkół Zawodowych im. K. Pułaskiego, ul. Niepodległości 5 – w zespole funkcjonuje Technikum nr 2 oraz Szkoła Branżowa nr 1 (I oraz II st.)[49]
- Zespół Państwowych Szkół Muzycznych, ul. Wróblewskiego 12[50]
- Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego – kształcenie dorosłych[51]
Kultura
[edytuj | edytuj kod]
Instytucje kulturalne
[edytuj | edytuj kod]Centra kultury
[edytuj | edytuj kod]Ośrodki kultury znajdujące się w mieście:[52]
- Gorlickie Centrum Kultury (ul. Michalusa 4) – W 2026 w centrum działało 9 zespołów i grup artystycznych, w tym Regionalny Zespół Taneczny „Pogórzanie”, Teatr Eksperymentalny „Ergo” i Chór Kameralny „Belfersingers”. W GCK działa kino Legenda.
- Centrum Kultury im. Bohdana Ihora Antonycza (pl. Dworzysko 5) – prowadzi działalność kulturalno-edukacyjna w zakresie upowszechniania kultury i sztuki łemkowskiej.
- Ośrodek Kultury „Ruska Bursa" (ul. Sienkiewicza 28) – prowadzony przez Stowarzyszenie „Ruska Bursa”, którego celem jest podtrzymywanie łemkowskiej tożsamości, znajduje się tu biblioteka, archiwum i muzealna Izba Pamięci Iwana Rusenki.
- Mlodzieżowy Dom Kultury (ul. Cicha 4) – prowadzi 4 pracownie: plastyczną, muzyczną, taneczną i żywego słowa.
- Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis” (ul. św. Maksyma 2) – prowadzi m.in muzeum diecezjalne.
Muzea
[edytuj | edytuj kod]
Muzeum utworzono w 1957 roku. Wystawy stałe prezentują eksponaty związane z historią miasta, bitwą gorlicką, początkami przemysłu naftowego i etnografią Pogórzan i Łemków[52].
Muzeum jest oddziałem Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach, prezentuje eksponaty związane z historią dworu i jego architekturą[53].
Muzeum utworzone na terenie byłej kopalni Magdalena w Gorlicach, gromadzi pamiątki związane z wydobyciem ropy naftowej w rejonie Gorlic[52].
Biblioteki
[edytuj | edytuj kod]Festiwale
[edytuj | edytuj kod]- Festiwal im. Zygmunta Haupta, organizowany od września 2015 roku z inicjatywy Andrzeja Stasiuka[56]
- Festiwal „4 Strony Karpat”, festiwal muzyki folkowej[57]
- Festiwal im. Piotra Nowaka, festiwal muzyki bluesowej i rockowej[58]
Bezpieczeństwo
[edytuj | edytuj kod]Opieka zdrowotna i ratownictwo medyczne

W mieście funkcjonuje publiczny Szpital Specjalistyczny im. H. Klimontowicza oraz wiele przychodni lekarskich publicznych i prywatnych. W ramach systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego gorlicki szpital dysponuje 5 podstawowymi zespołami ratownictwa medycznego, z czego dwa całodobowe, w tym jeden trzyosobowy stacjonują w Gorlicach[59].
Straż pożarna
W Gorlicach znajduje się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej. Jednostka ratowniczo–gaśnicza w Gorlicach została utworzona 1 lipca 1992. Obszarem jej działania jest powiat gorlicki[60]. W mieście funkcjonuje również Zarząd Powiatowy Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, do którego należą jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z powiatu gorlickiego[61].
Policja
W Gorlicach znajduje się Komenda Powiatowa Policji, której podlegają placówki w Bieczu, Bobowej, Łużnej i Ujściu Gorlickim. W mieście funkcjonuje 6 rejonów dzielnicowych[62].
Straż miejska
Straż Miejska w Gorlicach została powołana do życia w 1991 roku. Stanowit jednostkę organizacyjną wchodzącą w skład Urzędu Miejskiego w Gorlicach. Działa na obszarze miesta, jej siedziba mieści się w budynku Urzędu Miejskiego (Rynek 2). Od 30 maja 2025 zatrudnia 11 strażników miejskich[63][64].
Media
[edytuj | edytuj kod]Portale internetowe
[edytuj | edytuj kod]Telewizja
[edytuj | edytuj kod]Sport
[edytuj | edytuj kod]
Większe kluby sportowe
[edytuj | edytuj kod]- GKS Glinik – piłka nożna
- Miejski Klub Sportowy w Gorlicach – koszykówka
- KRS Ekstrim – siatkówka kobiet
- Gorlicki Klub Piłki Siatkowej – siatkówka mężczyzn
- MKS Radość – tenis stołowy
- Gorlicki Klub Zapaśniczy – zapasy
- LKS Pogórze – podnoszenie ciężarów
- Maraton Gorlice – klub biegaczy
- Klub Narciarski Magura P&P Gorlice
- Gorlicki Klub Cyklistów – kolarstwo
- Grupetto Gorlice – kolarstwo i biegi
Obiekty sportowe
[edytuj | edytuj kod]- Stadion OSiR im. Maksymiliana Kumorkiewicza – piłka nożna
- Hala Widowiskowo-Sportowa OSiR im. prof. Jana Dziopka – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, piłka nożna, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis stołowy, unihokej
- Kryta Pływalnia „Fala”
- Basen sezonowy (odkryty) OSiR
- Sztuczne lodowisko OSiR
- Sala gimnastyczna – Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
- Korty tenisowe
- Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK
- Boisko wielofunkcyjne przy ul. Wrońskich
Szlaki turystyczne
[edytuj | edytuj kod]
Gorlicka Golgota
Szlak zielony: Gorlice – Ożenna – od stacji PKP w Gorlicach przez: Wapienne, Magurę Wątkowską, Nowy Żmigród
Szlak niebieski: Bartne – Szalowa
- – od stacji PKP w Gorlicach przez: Łysą Górę do Szalowej
- – od stacji PKP w Gorlicach przez: Magurę Małastowską do Bartnego
Szlak żółty: Gorlice stacja PKP – Bartnia Góra (góra) – Bielanka – Miejska Góra – Ropa – Wawrzka – Florynka – Jamnica
od ul. Korczaka – cmentarz nr 91 – Stróżówka (szlak cmentarny poprowadzony tak jak szlak niebieski)
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Katolicyzm
[edytuj | edytuj kod]Obszar miasta należy do parafii Przemienienia Pańskiego w Gorlicach, przynależnej do dekanatu krakowskiego w archieparchii przemysko-warszawskiej[69]. Nabożeństwa w obrządku bizantyjsko-ukraińskim odbywają się w kaplicy Klasztoru Przemienienia Pańskiego Sióstr Zakonu Świętego Bazylego Wielkiego[70].

W Gorlicach mieści się siedziba dekanatu Gorlice w diecezji rzeszowskiej. Część obszaru miasta znajduje się w granicach administracyjnych diecezji tarnowskiej, w parafii św. Wawrzyńca Diakona i Męczennika w Zagórzanach[71]. Parafie obrządku łacińskiego mające siedzibę w Gorlicach:
Prawosławie
[edytuj | edytuj kod]
Od 2009 roku w Gorlice są siedzibą ordynariusza diecezji przemysko-gorlickiej Polskiego Autokefalicznego Kościóła Prawosławnego[76]. W związku z tym gorlicka cerkiew Świętej Trójcy ma rangę soboru. Od 2016 roku miasto jest siedzibą dekanatu Gorlice. Gorlice leżą w granicach administracyjnych parafii katedralnej Świętej Trójcy[77].
Protestantyzm
[edytuj | edytuj kod]W Gorlicach swoją siedzibę ma zbór wyznawców adwentyzmu oraz zbory i placówki należące do kościołów ewangelikalnych:
- zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego[78]
- placówka misyjna Chrześcijańskiej Wspólnoty Ewangelicznej[79]
- zbór Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej[80]
- zbór „Syloe”, funkcjonujący w strukturach Kościoła Zielonoświątkowego[81]
Restoracjonizm
[edytuj | edytuj kod]- zbór Świadków Jehowy[82]
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Miasta partnerskie Gorlic[83]:
Ludzie związani z Gorlicami
[edytuj | edytuj kod]Urodzeni w Gorlicach
[edytuj | edytuj kod]Honorowi obywatele miasta
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Długosz – od 11 września 1913 r.
- Bronisław Świeykowski – od 4 lipca 1921 r.
- Józef Piłsudski – od 9 listopada 1933 r.
- Felicjan Sławoj Składkowski – od 22 marca 1939 r.
- Eugeniusz Kwiatkowski – od 22 marca 1939 r.
- Włodzimierz Kunz – od 17 listopada 1994 r.
- Jerzy Hoffman – od 26 lutego 1999 r.
- Marian Zgórniak – od 25 kwietnia 2002 r.
- Józef Micek – od 19 lutego 2004 r.
- István Kovács – od 19 lutego 2004 r.
- Kazimierz Kotwica – od 24 lutego 2012 r.
- Vladislav Sendecki – od 3 maja 2017 r.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).
- ↑ Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2025 r. Stan w dniu 31 grudnia
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 35023.
- ↑ Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2026-05-19].
- ↑ Jak podaje Barut w swojej monografii, w M. Kromer, De origine et regubus gestis..., Basilea 1568 występuje pisownia „Gorlicia”, ale w tłumaczeniu polskim, wydanym w 1767 r. pojawia się „Gorlica”. W pierwszym wydaniu kroniki (z 1555 r.) nie ma w ogóle wzmianki o Gorlicach ani o nadawaniu nazw przez osadników niemieckich.
- ↑ Józef Barut: Gorlice. Studium historyczno-urbanistyczne miasta. s. 13–14.
- ↑ Antoni Podraza: Europa – Galicja – regiony. Pisma historyczne. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2006, s. 236. ISBN 83-7188-843-0. [dostęp 2022-06-20]. (pol.).
- ↑ O Gorlicach [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-21].
- ↑ Rejestr TERYT [online].
- 1 2 Piotr Stańczuk, Program ochrony środowiska dla Miasta Gorlice [online], 2024.
- ↑ Arkusz Gorlice(1037) [online], 2004.
- ↑ GUS, Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2025 r. Stan w dniu 31 grudnia [online], stat.gov.pl [dostęp 2026-05-11].
- ↑ A. Jelonek, Dokumentacja geograficzna. Zeszyt nr 5. Liczba ludności miast i osiedli w Polsce w latach 1810-1955, 1956, s. 29.
- ↑ Gorlice (małopolskie) [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2025-08-20].
- ↑ „Dersław Karwacjan herbu Zadora, rycerz wywodzący się z rodziny bankierów i kupców krakowskich, czerpiących znaczne zyski z kopalni ołowiu k. Trzebini. W 1350 r. otrzymał od króla zgodę na założenie Gorlic, które jako miasto prywatne stało się ośrodkiem administracyjnym dóbr Kawacjanów.”, [w:] Krzysztof Moskal. Zamki w dziejach Polski i Słowacji: między Wisłą a Hornadem. 2004. cz. I. s. 82; „Etymologia nazwiska Karwacjan tłumaczona dwojako od mieszkańca Cahors (inż. Barut, na podstawie słownika Lexera), ... albo od Kaverzin, Kauverzin, co według cytowanego słownika oznaczać może również besonders italianischer Kaufmann”, [w:] Studia Historyczne, 1961. t. 4–6. s. 135.
- ↑ o Gorlicach na stronie www.sztetl.org.pl.
- ↑ Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych: (prawo składu), Warszawa 1920, s. 139.
- ↑ Historia parafii – Bazylika Mniejsza w Gorlicach [online] [dostęp 2025-08-21].
- ↑ Parki miejskie [online], Urząd Miejski w Gorlicach [dostęp 2018-01-15].
- ↑ Andrzej Ćmiech, O dawnej świetności Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Gorlicach [online], gorlice.naszemiasto.pl [dostęp 2018-02-18].
- ↑ Historia miasta [online], www.gorlice.pl [dostęp 2025-08-21].
- ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 462.
- ↑ Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk Warszawa 1983 ISBN 83-217-2329-2 s. 125
- ↑ Gorlickie Centrum Kultury „Pogórzanie”.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026.
- ↑ Władze [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-23].
- ↑ Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 września 2010 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta [online], isap.sejm.gov.pl [dostęp 2026-05-23] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-24].
- ↑ Rada Miasta Gorlice IX kadencji [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-23].
- ↑ O burmistrzu pozytywiście [online], gorlice.pl [dostęp 2013-03-22] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-29].
- ↑ Wyniki wyborów do Zarządów Osiedli [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Nazwa i herb miasta [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-23].
- 1 2 Raport o stanie miasta Gorlice za 2024 rok [online], 2025.
- ↑ Grenevia SA FAMUR [online] [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Najwięksi pracodawcy w Gorlicach i analiza rynku pracy [online], gowork.pl [dostęp 2024-04-23] (pol.).
- ↑ teleadreson.pl [online], teleadreson.pl [dostęp 2012-02-26] (pol.).
- ↑ Producent płyt warstwowych GÓR-STAL Gorlice
- ↑ TLC - Architectural Metalwork - Schody metalowe i platformy
- ↑ Raport o stanie Miasta Gorlice za 2025, s. 60 [online], bip.malopolska.pl, 2026 [dostęp 2026-06-09].
- ↑ Dworzec PKP Gorlice Zagórzany - odjazdy, przyjazdy, informacje >> KOLEO [online], KOLEO [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Dworzec PKP Gorlice - odjazdy, przyjazdy, informacje >> KOLEO [online], KOLEO [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Dworzec PKP Gorlice Glinik - odjazdy, przyjazdy, informacje >> KOLEO [online], KOLEO [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Raport o stanie miasta Gorlice za rok 2024; s. 78
- ↑ Połączenia i strefy przystankowe [online], www.mzkgorlice.pl [dostęp 2025-08-19].
- ↑ GUS - Bank Danych Lokalnych [online], bdl.stat.gov.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ ZS Nr 1 im. Łukasiewicza w Gorlicach — Górka [online], www.lukasiewicz.gorlice.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ I Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Kromera w Gorlicach [online], gorlice.edupage.org [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Zespół Szkół Ekonomicznych w Gorlicach - ZSE Gorlice - Informacje ogólne [online], zse.gorlice.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ ZST-Oferta [online], zstgorlice.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Zespół Szkół Zawodowych w Gorlicach [online], www.zszgorlice.iap.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach - Portal Gov.pl [online], Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Strona główna [online], medyk.gorlice.pl, 19 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-19] (pol.).
- 1 2 3 Kultura [online], www.gorlice.pl [dostęp 2026-05-15].
- ↑ https://web.archive.org/web/20130515232342/http://gorlice.art.pl/ Dwór Karwacjanów.
- ↑ Miejska Biblioteka Publiczna im. Stanisława Gabryela [online], mbpgorlice.info [dostęp 2026-05-13].
- ↑ Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Nowym Sączu [online], www.pbwnowysacz.pl [dostęp 2026-05-13].
- ↑ O festiwalu [online], Festiwal im. Zygmunta Haupta [dostęp 2015-09-15] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-07].
- ↑ 4 STRONY KARPAT - Gorlickie Centrum Kultury [online], 9 marca 2025 [dostęp 2026-05-19].
- ↑ Fesiwal im. Piotra Nowaka [online], 9 marca 2025 [dostęp 2026-05-19].
- ↑ Zespoły ratownictwa medycznego [online].
- ↑ O Jednostce - Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Gorlicach - Portal Gov.pl [online], Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Gorlicach [dostęp 2026-05-17].
- ↑ www.zosprp.gorlice.pl - Zarząd Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Gorlicach [online], www.zosprp.gorlice.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Komenda Miejska Policji w Gorlicach. Struktura organizacyjna [online], gorlice.policja.gov.pl/, 3 lipca 2017 [dostęp 2025-11-09] (pol.).
- ↑ Biuletyny Informacji Publicznej [online], bip.malopolska.pl [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Straż Miejska [online], www.gorlice.pl, 23 stycznia 2026 [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Gorlice24.pl.
- ↑ halogorlice.info [online], halogorlice.info [dostęp 2026-06-23].
- ↑ Paweł Król, RTvG [online], RTvG [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Telewizja Gorlice TV [online], Gorlice TV [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Parafia greckokatolicka p.w. Przemienienia Pańskiego w Gorlicach [online], cerkiew.org [dostęp 2026-06-05].
- ↑ Parafia p.w. Przemienienia Pańskiego w Gorlicach - Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce | [online], cerkiew.org, 29 września 2024 [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Świętego Wawrzyńca Męczennika [online], diecezjatarnow.pl [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Gorlice - Narodzenia NMP [online], Portal Diecezji Rzeszowskiej [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Gorlice - św. Andrzeja Boboli [online], Portal Diecezji Rzeszowskiej [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Gorlice - św. Jadwigi Królowej [online], Portal Diecezji Rzeszowskiej [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Gorlice - Glinik Mariampolski [online], Portal Diecezji Rzeszowskiej [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Diecezja Przemysko–Gorlicka [online] [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Oficjalna strona Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego | Dekanat Gorlicki [online] [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Zbory [online], Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP [dostęp 2026-05-17].
- ↑ Zbory i placówki – Chrześcijańska Wspólnota Ewangeliczna [online] [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Kontakt [online], Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa w Gorlicach [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Kontakt [online], Kościół Zielonoświątkowy, 28 lutego 2017 [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Świadkowie Jehowy w Gorlicach, Bieczu, Uściu Gorlickim ruszają z zaproszeniami. O co chodzi? [online], Gorlice Nasze Miasto, 4 kwietnia 2025 [dostęp 2026-05-15].
- ↑ Miasta partnerskie - Gorlice
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Boczoń: Za ziemię ojców. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej, 1989.
- Józef Barut: Gorlice. Studium historyczno-urbanistyczne miasta. Brzozów, Muzeum Regionalne PTTK Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Adama Fastnachta, zlec. Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, 1991. ISBN 83-900130-2-9.
- Michał Klimecki: Gorlice 1915. Warszawa, „Bellona”, 1991. ISBN 83-11-07938-2.
- Bronisław Świeykowski: Z dni grozy w Gorlicach, od 25 IX 1914 do 2 V 1915. Kraków, Druk. Narodowa, 1991.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gorlice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 718.
- Miasto Gorlice [online], gorlice.pl [zarchiwizowane z adresu 2013-12-21]. – oficjalna strona WWW
- Historia Żydów w Gorlicach na portalu Wirtualny Sztetl
- Wizerunek miasta w czasie I wojny światowej