close
Przejdź do zawartości

jw.org

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
jw.org
Ilustracja
Logo
Typ strony

serwis informacyjny

Data powstania

2012[a]

Autor

Świadkowie Jehowy

Właściciel

Nowojorskie Towarzystwo Biblijne i Traktatowe – Strażnica

Rejestracja

opcjonalna

Wersje językowe

ponad 1000[b][c]

Strona internetowa

JW.org – oficjalny serwis internetowy Świadków Jehowy, zawierający informacje o ich wierzeniach i praktykach religijnych oraz publikacje o tematyce biblijnej i informacje o działalności tej wspólnoty religijnej na świecie[1][2].

JW.org jest serwisem internetowym publikowanym w największej liczbie języków na świecie, będąc dostępny w ponad 820 językach, i zawiera publikacje biblijne do bezpłatnego pobrania w ponad 1000 języków[b], w tym w wielu językach migowych[d][3]. Należy do najczęściej odwiedzanych witryn internetowych związanych z religią, również w Polsce.

Wydawcą serwisu jest Nowojorskie Towarzystwo Biblijne i Traktatowe – Strażnica[4]. Serwis tworzony jest pod nadzorem Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Według danych z 2022 roku tworzeniem zawartości serwisu kierował wtedy Clive Martin, dyrektor działu programistycznego MEPS[5], pomocnik Komitetu Redakcyjnego Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy[6].

Adres serwisu jest akronimem nazwy Świadkowie Jehowy w języku angielskim – JW (od ang. Jehovah’s Witnesses)[7] w domenie .org, przeznaczonej dla pozarządowych organizacji non-profit.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą oficjalną witrynę internetową Świadkowie Jehowy uruchomili w 1997 roku pod adresem watchtower.org[8]. W 1999 roku zarejestrowali dwie kolejne domeny, jw-media.org, która zawierała komunikaty dla prasy publikowane przez Biuro Informacji Publicznej Towarzystwa Strażnica, oraz domenę jw.org, która była nieużywana przez wiele lat[e]. Dopiero od 2008 roku na stronie tej udostępniono do pobierania wiele publikacji Świadków Jehowy w formacie PDF, a także nagrania dźwiękowe w formacie MP3[9], które wcześniej dystrybuowane były za pomocą kaset magnetofonowych i płyt CD[1].

W sierpniu 2012 roku te trzy strony Świadków Jehowy połączono w jeden odnowiony, multimedialny portal pod adresem JW.org, który stał się centralną platformą internetową wyznania[10][11]. Od tego czasu logo serwisu, pisane dużymi białymi literami na niebieskim tle, umieszczane jest zarówno na miejscach spotkań religijnych należących do Świadków Jehowy (sale królestwa, sale zgromadzeń), jak też na wózkach z literaturą biblijną i odwrocie wszelkich publikacji Towarzystwa Strażnica. Dzięki temu logo to stało się nowym znakiem rozpoznawczym Świadków Jehowy w przestrzeni publicznej[12], umożliwiającym np. łatwe rozpoznanie miejscowej sali królestwa.

Już w roku 2013 serwis był dostępny w ponad 300 językach i notował ponad 900 tysięcy odwiedzin dziennie oraz miliony pobrań publikacji miesięcznie[13].

W ciągu dwóch pierwszych lat funkcjonowania serwisu, od 27 sierpnia 2012 roku do 31 sierpnia 2014 roku, witrynę odwiedzono ponad 850 milionów razy, zarejestrowano 4 miliardy odsłon poszczególnych stron, pobrano łącznie ponad miliard różnych publikacji w formatach cyfrowych, obejrzano lub pobrano ponad 159 milionów filmów. W tym czasie poprzez serwis internetowy wpłynęło też ponad 100 tysięcy próśb o bezpłatny kurs biblijny[14].

W kolejnych latach serwis był rozbudowywany o nowe funkcje multimedialne i publikacje w coraz większej liczbie języków. Rozwój technologii cyfrowych stał się istotnym elementem działalności komunikacyjnej wspólnoty religijnej Świadków Jehowy[15].

Zakaz korzystania z serwisu w Rosji

[edytuj | edytuj kod]

7 sierpnia 2013 roku Centralny Sąd Rejonowy w Twerze (około 160 km na północ od Moskwy, w Rosji) uznał oficjalny serwis internetowy Świadków Jehowy JW.org za materiał „ekstremistyczny” i orzekł jego zablokowanie na terenie Federacji Rosyjskiej[16]. Postępowanie zostało przeprowadzone bez udziału przedstawicieli właściciela serwisu – Watchtower Bible and Tract Society of New York – którzy nie zostali powiadomieni o rozprawie[17].

22 stycznia 2014 roku Sąd Okręgowy w Twerze uchylił decyzję sądu pierwszej instancji, uznając, że prawa właściciela serwisu zostały naruszone, a sprawa powinna zostać rozpatrzona z udziałem obu stron[16]. Jednak po skardze kasacyjnej złożonej przez zastępcę prokuratora generalnego sprawa została ponownie rozpatrzona przez Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej, który 2 grudnia 2014 roku przywrócił wcześniejsze orzeczenie uznające serwis za ekstremistyczny[17].

21 lipca 2015 roku Ministerstwo Sprawiedliwości Federacji Rosyjskiej wpisało JW.org na federalną listę materiałów ekstremistycznych, co spowodowało zablokowanie dostępu do strony przez rosyjskich dostawców Internetu. Promowanie serwisu na terytorium Rosji zostało uznane za naruszenie przepisów dotyczących rozpowszechniania materiałów ekstremistycznych[17]. Zakaz funkcjonowania serwisu JW.org był częścią szeroko zakrojonych działań władz rosyjskich prowadzonych przeciwko Świadkom Jehowy na podstawie rosyjskich przepisów dotyczących przeciwdziałania ekstremizmowi. W kwietniu 2017 roku Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej uznał Administracyjne Centrum Świadków Jehowy w Rosji oraz jego lokalne organizacje za organizacje ekstremistyczne i nakazał ich likwidację[18][19].

W 2022 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku dotyczącym działań władz rosyjskich wobec Świadków Jehowy uznał m.in., że zakaz ich publikacji religijnych oraz blokowanie serwisu internetowego naruszało Europejską konwencję praw człowieka[20].

Wykorzystanie serwisu w trakcie pandemii COVID-19

[edytuj | edytuj kod]

Liczba wejść na stronę JW.org znacznie wzrosła na początku pandemii COVID-19. W marcu 2020 roku odnotowano wzrost o 40%[21], do 4,4 miliona dziennie[22].

W dniu uroczystości Pamiątki śmieci Jezusa Chrystusa, 7 kwietnia 2020 roku[21], serwis JW.org osiągnął około siedem milionów wejść na tę stronę[23]. Właśnie w tym roku serwis odwiedziło ponad miliard użytkowników. Dla porównania w roku 2019 było ich 800 milionów[24][25].

Z powodu pandemii w lipcu i sierpniu 2020 roku świadkowie Jehowy na całym świecie po raz pierwszy w historii w tym samym czasie obejrzeli ten sam program kongresu regionalnego (pod hasłem „Zawsze się radujcie!”), który został zamieszczony w serwisie JW.org[26] w 511 językach, w tym w 58 językach migowych[27]. Podobnie było w roku 2021 („Silni dzięki wierze!”[28]) i 2022 („Dążmy do pokoju!”[29]).

W trakcie pandemii zwiększono ilość materiałów filmowych zamieszczanych na stronie JW.org, w tym rozpoczęto regularne publikowanie audycji wideo z serii „Sprawozdanie Ciała Kierowniczego”, w których przekazywano aktualne informacje oraz zachęty do przestrzegania środków ostrożności w celu ochrony życia[30]. Udostępniono w tym czasie również wskazówki, jak sobie radzić z izolacją w trakcie wprowadzonego przez rząd lockdownu – przez dbanie o zdrowie fizyczne i psychiczne oraz zaangażowanie w rozwój duchowy[21][31].

Publikacje w ponad 1000 języków

[edytuj | edytuj kod]

4 listopada 2019 roku została osiągnięta liczba 1000 języków publikacji biblijnych dostępnych w serwisie. Strona główna i poszczególne części serwisu dostępne były wówczas w ponad 820 językach, sprawiając, że był to serwis internetowy przetłumaczony na największą liczbę języków[3][5].

W serwisie można bezpłatnie czytać[13] i słuchać Biblii w Przekładzie Nowego Świata[4][32] oraz inne przekłady biblijne[33][f].

Strona JW.org umożliwia bezpłatne czytanie oraz pobieranie publikacji w formatach cyfrowych. Są wśród nich również materiały przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Podaje informacje o działalności ewangelizacyjnej prowadzonej przez Świadków Jehowy na całym świecie i odpowiedzi na często zadawane pytania. Zawiera też informacje dla mediów oraz narzędzia umożliwiające wyszukiwanie lokalnych miejsc zebrań religijnych Świadków Jehowy[34][13][35]. W osobnej sekcji znajduje się też obszerna biblioteka materiałów o tematyce medycznej, dotyczących leczenia metodami alternatywnymi w stosunku do przetaczania krwi[36].

Biblioteka Internetowa Strażnicy

[edytuj | edytuj kod]
Liczba języków Biblioteki Internetowej Strażnicy publikowanej na stronie JW.org wzrosła z biegiem lat do ponad 900[37]

Od 2012 roku w ramach portalu funkcjonuje Biblioteka Internetowa Strażnicy[1] (ang. Watchtower Online Library, adres wol.jw.org), zapewniająca dostęp do ogółu publikacji Świadków Jehowy wydanych w ostatnich latach, w setkach języków. W języku angielskim dostępne są publikacje wydane od lat 50. XX wieku, a np. w języku rosyjskim od lat 80. XX wieku[38]. W roku 2026 ta biblioteka publikacji udostępniona była w ponad 900 językach, w tym w języku polskim[39].

JW Broadcasting

[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2014 roku Towarzystwo Strażnica uruchomiło internetowy kanał streamingowy o nazwie JW Broadcasting[40], początkowo tylko w języku angielskim (zanotowano wtedy 37 milionów pobrań[41]), a od maja 2015 roku udostępniony w wielu wersjach językowych. Według danych z października 2019 roku audycje tej telewizji były tłumaczone przeciętnie na 185 języków[42]. 9 października 2019 roku strona JW Broadcasting (tv.jw.org) została połączona z serwisem internetowym JW.org[43].

Comiesięczne audycje telewizji internetowej „JW Broadcasting” prowadzi jeden z członków Ciała Kierowniczego lub inny wykwalifikowany mężczyzna; zawierają one aktualne informacje o działalności wyznania na całym świecie[38]. Według danych z 2018 roku, JW Broadcasting był dostępny w 275 językach[44]. Oprócz audycji comiesięcznych telewizja prezentuje inne wiadomości i ogłoszenia, w tym „Sprawozdania Ciała Kierowniczego”[45].

Promocja serwisu

[edytuj | edytuj kod]
Popularyzacja serwisu na „20. Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie” (2016)

W sierpniu 2014 roku Świadkowie Jehowy przeprowadzili ogólnoświatową kampanię popularyzującą serwis. Proponowali traktat Gdzie szukać odpowiedzi na ważne pytania życiowe?, który kieruje uwagę na serwis JW.org oraz na film Dlaczego warto studiować Biblię?, dostępny wówczas w ponad 450 językach[46][47].

Serwis internetowy jest popularyzowany nie tylko w czasie prowadzonej przez Świadków Jehowy działalności ewangelizacyjnej, ale również na targach książek, np. w Boliwii[48][49], Ekwadore[50] czy Meksyku[51].

Popularność serwisu

[edytuj | edytuj kod]

Strona JW.org jest serwisem internetowym dostępnym w największej liczbie języków na świecie[52][3][53].

W listopadzie 2019 roku serwis osiągnął próg publikowania materiałów w 1000 języków, w tym w 100 językach migowych; w tym samym czasie nawigacja serwisu (interfejs strony) była dostępna w 821 językach[5].

Liczba języków obsługiwanych przez JW.org znacząco przewyższa liczbę wersji językowych innych czołowych serwisów internetowych, które – np. niektóre globalne serwisy informacyjne i technologiczne – udostępniają swoje strony w kilkudziesięciu lub co najwyżej w około 300 językach (w marcu 2026 roku Wikipedia 345 aktywnych projektów, Tłumacz Google – 249 języków)[52].

Serwis należy do najczęściej odwiedzanych stron internetowych związanych z religią i duchowością. Według dostępnych danych archiwalnych serwisu Alexa.com w rankingu w kategorii Religion and Spirituality (Religia i duchowość) strona JW.org zajmowała w latach 2015 i 2016 drugie miejsce[54][55][g], a w roku 2017 roku serwis awansował na 1. miejsce pod względem liczby wyświetleń[56][g].

W Polsce według danych z 2020 roku JW.org był najpopularniejszym religijnym serwisem internetowym[57]. Dane z września 2022 roku[58], a także z sierpnia 2025 roku wskazywały, że był wtedy stroną o tematyce religijnej z największym czasem korzystania, porównywalnym z czasem spędzanym w niektórych czołowych portalach lub serwisach społecznościowych[59].

  1. Od 2008 roku strona zawierała publikacje do pobierania, jednak dopiero od 2012 roku funkcjonuje jako obszerny portal informacyjny, z bogatą biblioteką artykułów oraz publikacji tekstowych i multimedialnych.
  2. 1 2 W marcu 2026 roku było to 1119 języków, w tym 109 języków migowych (źródło: Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Wybierz swój język [online], jw.org [dostęp 2026-03-31].).
  3. Do całkowitej liczby języków nie zalicza się podwójnie tych języków, które posługują się różnymi alfabetami (np. serbski (cyrylica) i serbski (alfabet łaciński) są liczone jako jeden język, chociaż serwis jw.org udostępniany jest w dwóch wariantach zapisu). (źródło: Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Zmiana liczby języków [online], jw.org, 4 marca 2019 [dostęp 2026-03-11].).
  4. Serwis dostępny jest również w języku polskim oraz w 4 innych językach i dialektach używanych na terenie Polski: kaszubskim, romani (Polska Roma), śląskim (cieszyńskim) i polskim języku migowym (źródło: Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Wybierz swój język [online], jw.org [dostęp 2026-03-28].).
  5. Według archiwum web.archive.org w latach 2000–2007 domena jw.org stanowiła przekierowanie do aktywnej wówczas strony watchtower.org (zobacz: https://web.archive.org/web/*/http://www.jw.org/ z tych lat).
  6. W niektórych językach serwis zawiera dodatkowo inne przekłady biblijne: American Standard Version, The Bible in Living English, The Kingdom Interlinear Translation of the Greek Scriptures, The Emphatic Diaglott, Biblia króla Jakuba, Biblia Makarego, Przekład synodalny, Ревизирано издание, התנ״ך על־פי המסורה (Tekst masorecki), ພະຄຳພີໄບເບິນສະບັບ, کتاب‌های کتاب مقدّس, Kinh Thánh thế Tục.
  7. 1 2 Ta sama pozycja dla wszystkich dostępnych danych archiwalnych z danego roku.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Torres-Pruñonosa 2022 ↓, s. 7.
  2. Knox, Zoe: Jehovah's Witnesses and the Secular World. London: Palgrave Macmillan, 2018, s. 8, 121. ISBN 978-1-137-39605-1. (ang.).
  3. 1 2 3 Religious Site Surpasses 1,000 Languages [online], MultiLingual, 2020 (ang.).
  4. 1 2 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Królestwo Boże panuje!, Selters/Taunus: Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 76.
  5. 1 2 3 World’s Most Widely Translated Website, JW.ORG, Now Features Content in 1,000 Languages [online], www.modernghana.com, 26 listopada 2019 [dostęp 2026-03-14] (ang.).
  6. Render Sacred Service With Godly Fear, Clive Martin (Psalm 86.11, 12) [online], www.scribd.com, 6 września 2024 [dostęp 2026-03-10] (ang.).
  7. What does JW mean? [online], Abbreviation Finder [dostęp 2026-03-14].
  8. Rota 2023 ↓, s. 84, 85.
  9. Rota 2023 ↓, s. 85.
  10. Rota 2023 ↓, s. 77.
  11. Tokmantcev, Anatolii: Jehovah’s Witnesses in Post-Soviet Armenia. Los Angeles: University of California, 2023, s. 249. (ang.).
  12. Rota 2023 ↓, s. 86.
  13. 1 2 3 Tomasz Bugaj, Pamięć represji: Świadkowie Jehowy w Związku Radzieckim [online], 2023, s. 60–61 (pol.).
  14. The Most Translated Website in the World [online], owogram.com, 2023 [dostęp 2026-03-13] (ang.).
  15. Upgrade tecnológico a la religión: así lo hacen los testigos de Jehová [online], América Economía, 30 września 2016 (hiszp.).
  16. 1 2 ITAR-TASS/Yevgeny Yepachintsev, Court rules Jehovah’s Witnesses website extremist [online], TASS (ang.).
  17. 1 2 3 Statement on the situation of Jehovah’s Witnesses in Russia [online], Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, 30 września 2015 (ang.).
  18. Russia bans Jehovah's Witnesses as 'extremist' [online], BBC News, 20 kwietnia 2017 (ang.).
  19. Luke Allnutt, Camera In The Banya: Russia's FSB Spied On Jehovah's Witnesses In Bathhouse [online], Radio Free Europe/Radio Liberty, 14 maja 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-05-24] (ang.).
  20. Taganrog LRO and Others v. Russia [online], European Court of Human Rights, 7 czerwca 2022 (ang.).
  21. 1 2 3 George D. Chryssides, Jehovah’s Witnesses and Covid-19 [online], CenSAMM, 30 kwietnia 2020 [dostęp 2026-03-29] (ang.).
  22. COVID19: ¿Cómo aprovechan Iglesias la tecnología para compartir fe? [online], El Heraldo de México, 27 marca 2020 [dostęp 2020-04-03] (hiszp.).
  23. Torres-Pruñonosa 2022 ↓, s. 8, 9.
  24. Watchtower, Pamiątka w roku 2020 – serwis jw.org Rekordowa liczba wejść do naszego oficjalnego serwisu internetowego [online], jw.org, 21 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-23].
  25. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, „Dobra nowina w Internecie”. Serwis internetowy Świadków Jehowy ma już 25 lat [online], jw.org, 17 sierpnia 2022 [dostęp 2022-08-24].
  26. Tłumaczenie programu kongresu regionalnego w 2020 roku [online], jw.org, 14 lipca 2020.
  27. Liza Vandenboom, Hosting an annual conference online this year will change the Jehovah's Witnesses forever [online], Religion Unplugged, 24 lipca 2020 (ang.).
  28. Rodney Spencer, Uniting the World in Faith! [online], Woodlands Online, 23 czerwca 2021 [dostęp 2026-03-29] (ang.).
  29. Rodney Spencer, Woodlands Residents to Enjoy Global Event Promoting Pursuit of Peace [online], Woodlands Online, 16 lipca 2022 [dostęp 2026-03-29] (ang.).
  30. Torres-Pruñonosa 2022 ↓, s. 9.
  31. Rocky Nash, New World Translation of the Bible available in whole or in part in 100 sign languages [online], CBS 42, 17 maja 2021 [dostęp 2026-03-29] (ang.).
  32. Do sieci trafiła Biblia po polsku w wersji audio. Wydali ją Świadkowie Jehowy [online], wirtualnemedia.pl [dostęp 2023-05-15].
  33. Artemyev 2021 ↓, s. 166.
  34. George D. Chryssides, Jehovah’s Witnesses in Britain—A Historical Survey [online], styczeń 2019, s. 18 [dostęp 2026-03-11] (ang.).
  35. Tokmantcev, Anatolii: Jehovah’s Witnesses in Post-Soviet Armenia. Los Angeles: University of California, 2023, s. 1. (ang.).
  36. Artemyev 2021 ↓, s. 242.
  37. Wayback Machine - Calendar of "https://wol.jw.org_pl_wol_li_r12_lp-p.html" [online], web.archive.org [dostęp 2026-03-29].
  38. 1 2 Artemyev 2021 ↓, s. 65.
  39. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Biblioteki [online], jw.org [dostęp 2026-03-19].
  40. Artemyev 2021 ↓, s. 65, 78.
  41. 10 lat istnienia serwisu internetowego jw.org – część 1 [online], jw.org, 27 grudnia 2022 [dostęp 2023-01-04].
  42. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Telewizja JW Broadcasting – pięć lat nadawania [online], jw.org, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11].
  43. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Telewizja JW Broadcasting i serwis jw.org w jednym miejscu [online], jw.org, 9 października 2019 [dostęp 2019-10-10].
  44. Artemyev 2021 ↓, s. 79.
  45. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Materiały filmowe [online], jw.org, 2015 [dostęp 2019-10-10].
  46. The Standard, Witnesses launch world’s most translated website [online], www.thestandard.co.zw, 17 sierpnia 2014 [dostęp 2026-03-26] (ang.).
  47. Kayla Hertz, Jehovah’s Witnesses use Gaelic language to attract members in Northern Ireland [online], Irish Central, 22 sierpnia 2014 [dostęp 2026-03-26] (ang.).
  48. (Bolivia) Testigos de Jehová participan en la Feria Internacional del Libro [online], Observatorio Internacional de Libertad Religiosa, 6 czerwca 2023 [dostęp 2026-03-24] (hiszp.).
  49. ¡Cursos bíblicos multimedia! Los testigos de Jehová en la Feria del Libro de Santa Cruz mostrarán en qué consisten [online], El Deber, 29 maja 2024 [dostęp 2022-10-13] (hiszp.).
  50. Testigos de Jehová participan en la Feria de Libros en Guayaquil [online], Expreso, 20 września 2023 [dostęp 2026-03-24] (hiszp.).
  51. Testigos de Jehová fomentan la lectura desde la FIL Zócalo 2022 [online], Poder Edomex, 18 października 2022 [dostęp 2026-03-24] (hiszp.).
  52. 1 2 Ofer Tirosh, What is the World's Most Translated Website? [online], Tomedes Translation Services, 27 marca 2024 [dostęp 2026-03-11] (ang.).
  53. Artemyev 2021 ↓, s. 89.
  54. The top 500 sites on the web / 2015* [online], alexa.com [dostęp 2026-03-26] (ang.).
  55. The top 500 sites on the web / 2016* [online], alexa.com [dostęp 2026-03-26] (ang.).
  56. The top 500 sites on the web / 2017* [online], alexa.com [dostęp 2026-03-26] (ang.).
  57. Serwis świadków Jehowy dominuje wśród stron religijnych, mocno w dół Gosc.pl i Deon.pl [online], wirtualnemedia.pl, 4 października 2020 [dostęp 2020-10-04].
  58. Serwis Świadków Jehowy przyciąga na dłużej niż aplikacja z Pismem Świętym, „Niedziela” przed „Gościem Niedzielnym” [online], wirtualnemedia.pl, 6 listopada 2022 [dostęp 2022-11-15].
  59. Wiara w trybie online. Witryna Świadków Jehowy przyciąga jak Onet i X [online], wirtualnemedia.pl, wrzesień 2025 [dostęp 2026-03-21].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Torres-Pruñonosa, Jose; Plaza-Navas, Miquel-Angel; Brown, Silas S.. Jehovah's Witnesses' Adoption of Digitally-Mediated Services During Covid-19 Pandemic. „Cogent Social Sciences”, 3 maja 2022. DOI: 10.1080/23311886.2022.2071034. (ang.). 
  • Artur Artemyev, Jehovah’s Witnesses in Kazakhstan. Socio-historical and Theological Analysis, Almaty 2021, ISBN 978-601-218-029-9 (ang.).
  • Rota, Andrea: Jehovah Online: Magazines in the New Media Landscape of Jehovah's Witnesses in Switzerland and Germany. W: Anja-Maria Bassimir, Stefan Gelfgren: Protestant Periodicals in Transition. From the Twentieth Century to the Digital Age. Boston, Massachusetts: Brill, 2023, s. 75–97. ISBN 978-90-04-67815-6. (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]