close
Przejdź do zawartości

Krzysztof Kamil Baczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krzysztof Kamil Baczyński
Jan Bugaj, Emil, Jan Krzyski, Krzysztof, Piotr Smugosz, Krzysztof Zieliński, Krzyś
Ilustracja
Krzysztof Kamil Baczyński (ok. 1940)[b]
Data i miejsce urodzenia

22 stycznia 1921[1][2]
Warszawa[1][2]

Data i miejsce śmierci

4 sierpnia 1944[1][2]
Warszawa[1][2]

Narodowość

polska

Język

polski

Dziedzina sztuki

poezja

Epoka

literatura okresu II wojny światowej

Ważne dzieła
  • Elegia o... (chłopcu polskim)
  • Pokolenie
  • Zamkniętym echem
  • Dwie miłości
  • Modlitwa
  • Wiersze wybrane
  • Śpiew z pożogi
podpis
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Armii Krajowej Medal za Warszawę 1939–1945
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach
starszy strzelec podchorąży starszy strzelec podchorąży
Data i miejsce urodzenia

22 stycznia 1921
Warszawa

Data śmierci

4 sierpnia 1944

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Krajowa

Formacja

Szare Szeregi

Jednostki

Batalion „Parasol”

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa:

Krzysztof Kamil Baczyński ze swoim psem Fredem (ok. 1931)
Krzysztof Kamil Baczyński w latach 30.
Krzysztof Kamil Baczyński w 1939 roku

Krzysztof Kamil Baczyński, ps. Jan Bugaj[1], Emil, Jan Krzyski, Krzysztof, Piotr Smugosz[1], Krzysztof Zieliński, Krzyś (ur. 22 stycznia 1921[1] w Warszawie[1], zm. 4 sierpnia 1944[1] tamże) – polski poeta[2] czasu wojny, prozaik[2] oraz autor sztuki teatralnej[1]. Starszy strzelec podchorąży Armii Krajowej, podharcmistrz Szarych Szeregów, jeden z przedstawicieli pokolenia Kolumbów, w czasie okupacji niemieckiej związany z pismem „Płomienie” oraz miesięcznikiem „Droga”. Zginął w czasie powstania warszawskiego, śmiertelnie raniony w głowę przez strzelca wyborowego jako żołnierz batalionu „Parasol” Armii Krajowej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i edukacja

[edytuj | edytuj kod]

Był synem Stanisława, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, żołnierza Legionów Polskich, oficera wywiadu tzw. dwójki WP, pisarza i krytyka literackiego[1], oraz Stefanii z domu Zieleńczyk, nauczycielki, autorki książek dla dzieci i podręczników szkolnych[1], katoliczki pochodzącej z zasymilowanej rodziny żydowskiej. Świadomość żydowskiego pochodzenia znalazła później, w czasie Zagłady, odbicie w twórczości poety[3][4][5].

Urodził się i przez pierwsze lata życia mieszkał w kamienicy Wildera przy ul. Bagatela 10[6.1]. Był jedynakiem, jego siostra Kamila zmarła w niemowlęctwie[7]. W dzieciństwie chorował na astmę, często się zaziębiał[8]. Od września 1927 do czerwca 1930 uczył się w ćwiczeniówce w Seminarium Nauczycielskim Katolickiego Związku Polek przy Krakowskim Przedmieściu 36 w Warszawie, prowadzonej przez matkę[9]. Od września 1931 uczył się w gimnazjum w I Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego[10], a następnie w 1933, po reformie jędrzejewiczowskiej został ponownie uczniem klasy pierwszej zreformowanego gimnazjum[11]. W tej samej szkole, w 1937, rozpoczął naukę w dwuletnim liceum ogólnokształcącym, w klasie o profilu humanistycznym, które ukończył w 1939[12][13]. Do równoległej klasy, o profilu matematyczno-fizycznym, chodzili jego koledzy: Tadeusz Zawadzki, Jan Bytnar i Maciej Aleksy Dawidowski, znanymi z książki Kamienie na szaniec[14].

I Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, do którego uczęszczał Krzysztof Kamil Baczyński

Baczyński nie był dobrym uczniem, miał kłopoty m.in. z matematyką[15]. Wyróżniał się natomiast wiedzą na temat współczesnej mu literatury. Wiadomo, że fascynował się Ferdydurke autorstwa Gombrowicza i zimą 1938/1939[16] napisał własny wariant (Opowiadanie bez tytułu) – [Gimnazjum imienia Boobalka...]. Znał też ponadprzeciętnie literaturę francuską, a w późniejszych latach pisał również wiersze po francusku. Wykazywał także zdolności plastyczne (myślał o zawodzie grafika), mimiczne oraz miał zacięcie satyryczne[15]. Nie uprawiał natomiast sportu i nie nawiązywał łatwo przyjaźni[15].

W latach 1934–1935 był harcerzem działającej przy szkole 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej „Pomarańczarnia”[17][c]. W czasie nauki w gimnazjum angażował się w działalność w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”[1][19], półlegalnej organizacji uczniów szkół średnich pod patronatem PPS[20]. Był wówczas wraz ze swoim przyjacielem Konstantym Jeleńskim sympatykiem trockizmu[21]. Używał wtedy pseudonimu „Emil”[20]. Od 1937 był członkiem Komitetu Wykonawczego „Spartakusa”[20]. Był także współredaktorem pisma „Strzały” – wydawanego od lutego 1938 organu tej organizacji, na łamach którego zadebiutował jako poeta[22]. Wakacje w 1937 i 1938 spędził na wyspie Šolta w pensjonacie leczniczym dla polskiej młodzieży, głównie ze schorzeniami astmatycznymi, prowadzonym przez Józefa Bartelmusa i jego żonę[23]. Poznał wówczas swą pierwszą młodzieńczą miłość Annę Żelazny, po mężu Morawską (1937) oraz Zuzannę Progulską, po mężu Chuweń (1938), dla której pisał wiersze i z którą korespondował[24]. W czerwcu 1939 otrzymał świadectwo dojrzałości[1][6.2], a na przełomie czerwca i lipca spędzał wakacje w Bukowinie Tatrzańskiej[16], z przyjacielem Ryszardem Bychowskim[25][26]. 27 lipca 1939 umarł jego ojciec[27].

Konspiracja

[edytuj | edytuj kod]

Wybuch wojny uniemożliwił Baczyńskiemu podjęcie studiów w Akademii Sztuk Pięknych[28]. Marzył o karierze grafika lub ilustratora[28]. Przez krótki czas uczył się w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa[29]. Od 1936[6.3] mieszkał razem z matką w wynajmowanym mieszkaniu w domu SMB Urzędników Ministerstwa Poczt i Telegrafów przy ul. Hołówki 3[30] (pod numerem 52, a od 1942, po swoim ślubie, wraz z żoną pod numerem 83)[31]. Po utworzeniu w 1940 getta w Warszawie pozostał z matką po aryjskiej stronie, ryzykując, w razie wykrycia żydowskiego pochodzenia, rozstrzelanie na miejscu. 3 czerwca 1942 wziął ślub z Barbarą Drapczyńską, koleżanką ze studiów w kościele Świętej Trójcy na Solcu[1]. Oświadczył się jej po czterech dniach znajomości[32]. Od jesieni 1942 do lata 1943 studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim[1][2]. Zajmował się pracą dorywczą: szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza na Czerniakowie, przyjmował telefonicznie zlecenia w Zakładach Sanitarnych. Współpracował z lewicowymi czasopismami, takimi jak „Droga” i „Płomienie”, publikując także w „Miesięczniku Literackim”, „Demokracie”, „Dniu Warszawskim” oraz „Werblach Wolności”[1].

Od lipca 1943 był sekcyjnym w II plutonie „Alek” 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka” AK w stopniu starszego strzelca pod ps. „Krzysztof”, „Zieliński”[20]. Porzucił studia polonistyczne, aby poświęcić się konspiracji i poezji. Twierdził, że jeśli będzie mu to dane, to do nauki powróci. W mieszkaniu miał skrytkę na broń, w której trzymał Thompsona, dwa Steny, MP 40, granaty, materiały minerskie, a także podręczniki, mapy i prasę konspiracyjną. Uczestniczył w akcji wykolejenia pociągu niemieckiego (jadącego z frontu wschodniego do Berlina) na odcinku Tłuszcz – Urle (kryptonim „TU”) 27 kwietnia 1944[20]. Akcja ta spowodowała 26-godzinną przerwę w ruchu. Po ukończeniu turnusu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola” rozkazem jej komendanta, por. Eugeniusza Konopackiego „Gustawa”, z 25 maja 1944, otrzymał stopień starszego strzelca podchorążego rezerwy piechoty[1][33]. Jednocześnie był kierownikiem działu poezji miesięcznika społeczno-literackiego „Droga”, wydawanego od grudnia 1943 do kwietnia 1944. Rozkazem dowódcy 2. kompanii batalionu „Zośka” pchor. Andrzeja Romockiego „Morro”, z 1 lipca 1944, został zwolniony z funkcji „z powodu małej przydatności w warunkach polowych” z jednoczesną prośbą o objęcie „nieoficjalnego stanowiska szefa prasowego kompanii”[20]. Kilka dni później przeszedł do harcerskiego batalionu „Parasol” na stanowisko zastępcy dowódcy III plutonu 3. kompanii[20]. W „Parasolu” przyjął pseudonim „Krzyś”.

Wybuch powstania warszawskiego zaskoczył Baczyńskiego w rejonie pl. Teatralnego – został tam wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mogąc przedostać się na miejsce koncentracji macierzystej jednostki (Wola – Dom Starców przy Karolkowej), przyłączył się do oddziału złożonego z ochotników, którymi dowodził ppor. „Leszek” (Lesław Kossowski, dowódca reduty „Ratusz-Pałac Blanka” na odcinku kpt. „Gozdawy”). Poległ na posterunku czwartego dnia walk o pałac Blanka przy placu Teatralnym[1][2] 4 sierpnia 1944 w godzinach popołudniowych (ok. 16), śmiertelnie raniony w głowę[34] przez strzelca wyborowego ulokowanego prawdopodobnie w gmachu Teatru Wielkiego. Pierwotnie został pochowany na dziedzińcu ratusza[35]. Po wojnie, 14 stycznia 1947[36], ciało przeniesiono na cmentarz Wojskowy na Powązkach[1] (kwatera batalionu „Zośka” A22–2–25)[37]. W powstaniu warszawskim, 1 września 1944, zginęła także żona Baczyńskiego – Barbara Drapczyńska, wcześniej ranna w głowę[35]. Umierając, trzymała w rękach tomik wierszy męża[32]. Zginęła, będąc w ciąży[38].

Twórczość

[edytuj | edytuj kod]
Rękopis wiersza Z głową na karabinie
Rękopis Krzysztofa Kamila Baczyńskiego zawierający odpis wiersza La flûte verte Louisa Codeta (1876-1914) i jego autorski przekład. Tę kompozycję 18-letni Baczyński wykonał w lipcu 1939 roku i podarował Ewie Winnickiej, córce właściciela pensjonatu Willa „Bajka” w Zakopanem, w którym spędzał wakacje.

Baczyński zaczął pisać wcześnie, pierwszy zachowany wiersz Wypadek przy pracy pochodzi z 1936[39]. Twórczość Baczyńskiego obejmowała szeroką tematykę – od impresjonistycznych obrazów polskiej przyrody, przez poetycki zachwyt nad światem, po wypełnione dramatyzmem i krwią obrazy wojny, które zaczęły dominować w jego poezji od 1941[1]. Dojrzały okres jego twórczości rozpoczyna wiersz Jesień 41 r.[40]. Baczyński tworzył wizje katastroficzne, pełne grozy i tragizmu, ukazując los pokolenia skazanego na zagładę[1]. Poruszał kwestie wyboru między piórem a karabinem oraz podejmował refleksje historiozoficzne i moralne[1]. Pisał również wiersze miłosne i erotyki, których muzą i adresatką była żona Barbara[1].

W okresie okupacji niemieckiej wydał 4 tomiki poezji: Zamknięty echem (lato 1940), Dwie miłości (jesień 1940), Wiersze wybrane (maj 1942), Arkusz poetycki Nr 1 (1944) i składkę Śpiew z pożogi (1944) oraz wiele utworów w prasie konspiracyjnej[20]. Jego wiersze pojawiły się także w antologiach poezji wydawanych konspiracyjnie: w Pieśni niepodległej (1942) i Słowie prawdziwym (1942)[41]. Baczyński był uznany za jednego z najwybitniejszych poetów czasów okupacji[20]. Jerzy Andrzejewski, jego przyjaciel, zadedykował mu tom opowiadań Noc[20]. Na wieść o wstąpieniu Baczyńskiego do oddziału dywersyjnego Stanisław Pigoń powiedział Kazimierzowi Wyce: „Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga z brylantów”[42], a Jerzy Zagórski wspomnienie o nim zatytułował Śmierć Słowackiego (1947)[20]. Tadeusz Gajcy twórczość Baczyńskiego określił mianem „poezji dostojnej”[43]. Od 1940 Krzysztof przyjaźnił się z poetą Jerzym Kamilem Weintraubem; dedykował mu wiersz Jesienny spacer poetów[44]. Weintraub, podobnie jak Wyka, należał do osób, z którymi Krzysztof rozmawiał o poezji[45].

Tablica pamiątkowa na ścianie pałacu Blanka
Upamiętnienie powstańczego gróbu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na dziedzińcu Pałacu Jabłonowskich
Grób Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Barbary Drapczyńskiej-Baczyńskiej na warszawskim cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Spuścizna Baczyńskiego składa się ze zbiorów rękopisów, nazwanych kodeksami[46]. Rękopisy są przechowywane w Bibliotece Narodowej, są również dostępne w wersji cyfrowej w Bibliotece Polona.

Zachowało się ponad 500 wierszy, kilkanaście poematów i około 20 opowiadań. Najbardziej znane wiersze Baczyńskiego to: Elegia o... [chłopcu polskim], Mazowsze[47], Historia, Spojrzenie, Pragnienia, Ten czas, Pokolenie, Biała magia, Gdy broń dymiącą z dłoni wyjmę..., Polacy[48].

Zachowało się również kilkaset rysunków i grafik Baczyńskiego, jak na przykład ilustracje do poszczególnych wierszy, projekty okładek własnych tomików, kolekcja rysunków z psem Baczyńskiego, studium kocich łebków, rysunki o tematyce orientalnej, ekslibrisy. Są one również przechowywane Bibliotece Narodowej i dostępne w Bibliotece Polona.

Rękopisy, prace plastyczne oraz zbiór fotografii Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i jego bliskich są również przechowywane w Muzeum Literatury w Warszawie[49].

Zbiory poezji[d]

[edytuj | edytuj kod]

rękopisy:

  • Przypowieść (1941)[50]
  • Śnieg (1941)[51]
  • 12: wiersze wybrane. 1940–42 (1942)[52]
  • Modlitwa (1942)[53]
  • Narzeczona (1942)[54]
  • Rzeka (1942)[55]
  • 3 modlitwy (1942)[56]
  • 3 psalmy (1942)[57]
  • 3 wiersze (1942)[58]
  • Ty jesteś moje imię (1942)[57]
  • Wiosna 1942: wiersze wybrane (1942)[56]
  • W żalu najczystszym (1942)[55]
  • 1943 (1943)[59]
  • Wybór (1943)[60]
  • Ty jesteś moje imię (1942)[57]
  • I część: krzyż człowieczy (1944)[61]

maszynopisy:

drukowane:

  • Zamknięty echem (1940)
  • Dwie miłości (1940)
  • Wiersze wybrane, ps. Jan Bugaj (1942)
  • Arkusz poetycki Nr 1 (1944)
  • Śpiew z pożogi, ps. Piotr Smugosz (1944)

Poematy

[edytuj | edytuj kod]

rękopisy:

drukowane:

  • Olbrzym w lesie (1941)
  • Szklany ptak (1941)
  • Wybór (1944)

Proza

[edytuj | edytuj kod]

Opowiadania:

  • Zdarzenie
  • Żywot geniusza
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Pakowaliśmy się szybko...]
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Żyjemy...]
  • Południe
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Gimnazjum imienia Boobalka I...]
  • Sprzęty
  • * * * – [Wieczór wiosenny...]
  • Zwierzęta pana Joachima
  • Rocznica
  • Człowiek, który chciał żyć drugi raz
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Kiedy Jan wszedł do tego miasta...]
  • Rzeczy ważne
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Zapylona droga...]
  • Przypowieść o dziecku
  • Parasol
  • Matka
  • Powrót
  • Wyjątek z noweli „Granice”
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [... nie mogąc osiąść...]
  • (Opowiadanie bez tytułu) – [Pociąg stanął nagle...]

Powieść

  • Cudowne przygody pana Pinzla rudego (powieść fantastyczna, 2017)[64]

Dramat

[edytuj | edytuj kod]
  • [Utwór dramatyczny] (ok. 1942)

Listy

[edytuj | edytuj kod]
  • [Listy do rodziców] (1937–1944)

Opracowania (wybór)

[edytuj | edytuj kod]
  • Wiesław Budzyński, Dom Baczyńskiego, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2000 ISBN 83-211-1317-6
  • Wiesław Budzyński, Miłość i śmierć Krzysztofa Kamila, Wydawnictwo „Słowo”, Warszawa 1992 ISBN 83-900182-1-7
  • Wiesław Budzyński, Śladami Baczyńskiego, Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, Warszawa 2009 ISBN 978-83-88477-92-8
  • Wiesław Budzyński, Taniec z Baczyńskim: historia miłości Barbary i Krzysztofa Baczyńskich, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2001 ISBN 83-7337-005-6
  • Wiesław Budzyński, Testament Krzysztofa Kamila, Wydawnictwo Twój Styl, Warszawa 1998 ISBN 83-7163-112-X
  • Wiesław Budzyński, Warszawa Baczyńskiego, Wydawnictwo „Noir sur Blanc”, Warszawa 2004 ISBN 83-7392-081-1
  • Piotr Klimczak, Krzysztof Kamil Baczyński, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2022 ISBN 978-83-8229-481-1
  • Hanna Kryńska, „Rzeczy niepokój”: o twórczości Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Instytut Literatury, Kraków 2021 ISBN 978-83-66359-39-0
  • Stanisław Stabro, Chwila bez imienia: o poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2003 ISBN 83-242-0201-3
  • Jerzy Święch, Wiersze Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, WSiP, Warszawa 1994 ISBN 83-02-04020-7
  • Barbara Wachowicz, Krzysztof Kamil Baczyński: pomnik z płomienia, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2021 ISBN 978-83-7399-912-1
  • Zbigniew Wasilewski, Legenda Baczyńskiego, Agencja „Sukurs”, Warszawa 1996 ISBN 83-904529-0-1
  • Kazimierz Wyka, Krzysztof Baczyński: 1921–1944, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1961
  • Stefan Zabierowski, Krzysztof Kamil Baczyński: biografia i legenda, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław 1990 ISBN 83-04-03644-4
  • Agnieszka Zgrzywa, Poeta i baśń: rzecz o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011 ISBN 978-83-7177-741-7
  • Żołnierz, poeta, czasu kurz...: wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim, pod red. Zbigniewa Wasilewskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1967

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]
Tablica upamiętniająca Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na kamienicy przy ul. Bagatela 10 w Warszawie
Tablica upamiętniająca Krzysztofa Kamila Baczyńskiego przy ul. Hołówki 3 w Warszawie
Tablica upamiętniająca Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na piętrze II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stefana Batorego w Warszawie
Popiersie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Odniesienia w muzyce

[edytuj | edytuj kod]

W kulturze masowej

[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. Oryginalne zdjęcie zostało wykonane około 1940 roku. 24 maja 2024 roku została poprawiona jakość zdjęcia oraz zrekonstruowano jego kolory na podstawie analizy odcieni szarości.
  2. ↑ Oryginalne zdjęcie zostało wykonane około 1940 roku. 24 maja 2024 roku została poprawiona jakość zdjęcia oraz zrekonstruowano jego kolory na podstawie analizy odcieni szarości.
  3. ↑ Według Jerzego Święcha Baczyński nie miał kontaktu z harcerzami „Pomarańczarni” w czasie nauki w gimnazjum[18].
  4. ↑ Pośmiertnie wydano Śpiew z pożogi (1947), Utwory zebrane (1961), później ukazały się liczne wydania Utworów wybranych (m.in. 1964, 1973, 1982, 1986) i Poezji (m.in. 1977, 1981, 1986)[41] .

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Tomkowski 2002 ↓, s. 12.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bartelski 1977 ↓, s. 13.
  3. ↑ Józef Lewandowski, Wokół biografii K. K. Baczyńskiego, Szkło bolesne, obraz dni. Eseje nieprzedawnione, Ex Libris, Uppsala 1991.
  4. ↑ Miłosz pisze o rozdarciu, jakiego Krzysztof doświadczał w czasie wojny: „Konflikt, z którym jego wola musiała się uporać, jest pomijany. (...) Krzysztof był (...) po matce Żydem. (...) Musiał być doskonale świadomy, że miejsce jego w getcie, co narzucało niemożliwy do rozwiązania problem solidarności. (...) Czuł, że jego lud, z którym łączy go nie tylko krew, ale historia kilku millenniów, to żydowski lud w getcie. Niektóre wiersze świadczą o tym wyraźnie”.
  5. ↑ Michał Bojanowski, Baczyński i Różewicz. Poeci pod presją | Chidusz [online], 4 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-09].
  6. Wiesław Budzyński: Warszawa Baczyńskiego. Warszawa: Oficyna Literacka Noir Sur Blanc, 2004. ISBN 83-7392-081-1.
    1. ↑ S. 12.
    2. ↑ S. 32.
    3. ↑ S. 39.
  7. ↑ Beata Lewicka: Stefania Baczyńska: nie tylko matka poety: opowieść anińska. Warszawa: Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2023, s. 12. ISBN 978-83-924833-3-5.
  8. ↑ Zbigniew Baczyński. Ze wspomnień rodzinnych. „Poezja”. 1, s. 130, 1989. Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW. ISSN 0032-2237.
  9. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 98. ISBN 83-904529-0-1.
  10. ↑ Edmund Semil: Ojciec i syn. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 25.
  11. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 98-99. ISBN 83-904529-0-1.
  12. ↑ Stefan Kwiatkowski, Michał Wiland: Materiały biograficzne wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, wrzesień 1993, s. 13, 124.
  13. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 312. ISBN 83-06-02325-0.
  14. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 311. ISBN 83-06-02325-0.
  15. 1 2 3 Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 212. ISBN 83-06-02325-0.
  16. 1 2 Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 101. ISBN 83-904529-0-1.
  17. ↑ Paweł Narecki, Historia. 1939–1945 [online], Szczep 23 WDHIZ „Pomarańczarnia”, 2014 [zarchiwizowane z adresu 2018-08-13].
  18. ↑ Jerzy Święch, Wstęp, [w:] K.K. Baczyński, Wybór poezji, Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 2007 (Biblioteka Narodowa. Seria 1, nr 265), s. VIII, ISBN 978-83-04-04953-6.
  19. ↑ Biografia Poety, baczynski.art.pl [dostęp 2020-05-13] [zarchiwizowane 2020-05-18].
  20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej : 1939-1944. T. 1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 33. ISBN 83-211-0739-7.
  21. ↑ Ludwik Hass, Trockizm w Polsce (do 1945 r.), Oblicza lewicy. Losy idei i ludzi, Warszawa 1992, s. 208.
  22. ↑ Karol Lubelczyk: „Emil”. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 95.
  23. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 100-101. ISBN 83-904529-0-1.
  24. ↑ Zuzanna Chuweń: Wakacje. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 111-113.
  25. ↑ Ewa Winnicka: W Zakopanem. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 115.
  26. ↑ O Krzysztofie Baczyńskim. W: Hanna Mortkowicz-Olczakowa: Bunt wspomnień. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961, s. 387.
  27. ↑ Edmund Semil: Ojciec i syn. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 57-58.
  28. 1 2 Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 79. ISBN 83-904529-0-1.
  29. ↑ Baczyński Krzysztof Kamil. W: Jadwiga Czachowska (red.), Alicja Szałagan (red.): Współcześni polscy pisarze i badacze literatury: słownik biobibliograficzny. T. 1: A-B. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994, s. 68-69. ISBN 83-02-05444-5.
  30. ↑ Adam Piechowski: Losy spółdzielni mieszkaniowych w Warszawie w latach okupacji niemieckiej. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy, 1992, s. 131. ISBN 83-209-0837-X.
  31. ↑ Wiesław Budzyński: Śladami Baczyńskiego. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2009, s. 81,97. ISBN 978-83-88477-92-8.
  32. 1 2 Barbara i Krzysztof Baczyńscy. Tragiczna historia wojennej miłości od pierwszego wejrzenia [online], www.1944.pl [dostęp 2025-10-30].
  33. ↑ . Po latach jego późniejszy dowódca Juliusz Bogdan Deczkowski wspominał w rozmowie, jaką przeprowadził Maciej Szczepańczyk, że Baczyński bardzo niecelnie strzelał.
  34. ↑ 80 lat temu zginął Krzysztof Kamil Baczyński, jeden z najwybitniejszych poetów pokolenia Kolumbów [online], www.pap.pl [dostęp 2024-10-30].
  35. 1 2 Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 118. ISBN 83-904529-0-1.
  36. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 119. ISBN 83-904529-0-1.
  37. ↑ Tadeusz Sobieraj: Orły Niepodległości. Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie w setną rocznicę jego powstania (1912–2012). Ząbki: Apostolicum, 2012, s. 97. ISBN 978-83-7031-808-6.
  38. ↑ Pokochał ją od pierwszego wejrzenia. Umierając, mówiła: idę do ciebie [online], Kobieta Onet, 13 listopada 2024 [dostęp 2025-10-30].
  39. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 99. ISBN 83-904529-0-1.
  40. ↑ Jerzy Święch: Wstęp. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Wybór poezji. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007, s. XLIII-XLIV. ISBN 978-83-04-04953-6.
  41. 1 2 Tomkowski 2002 ↓, s. 13.
  42. ↑ Kazimierz Wyka: Wstęp. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. LXIV.
  43. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 8. ISBN 83-904529-0-1.
  44. ↑ Zbigniew Wasilewski: Legenda Baczyńskiego. Warszawa: Agencja „Sukurs”, 1996, s. 103-104. ISBN 83-904529-0-1.
  45. ↑ Joanna Weintraub-Krzyżanowska: Dwaj Kamile. W: Zbigniew Wasilewski (red.): Żołnierz, poeta, czasu kurz... wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967, s. 127-128.
  46. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 973, 974-977.
  47. ↑ Krzysztof Kamil Baczyński, [Kodeks 42/44] ; rękopis [online], polona.pl [dostęp 2018-07-06].
  48. ↑ Krzysztof Kamil Baczyński, [Wiersze składane drukiem przez poetę] ; rękopis druk. [online], polona.pl [dostęp 2018-07-06].
  49. 1 2 Aneks. Legenda 1984. Baczyński w Muzeum Literatury. baczynski.muzeumliteratury.pl, 2021. [dostęp 2026-06-03].
  50. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 977.
  51. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 977-978.
  52. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 979-980.
  53. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 978.
  54. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 982-983.
  55. 1 2 Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 981.
  56. 1 2 Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 982.
  57. 1 2 3 Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 980.
  58. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 978-979.
  59. 1 2 Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 984.
  60. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 983.
  61. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 976-977.
  62. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 983-984.
  63. ↑ Od wydawców. W: Krzysztof Kamil Baczyński: Utwory zebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961, s. 979.
  64. ↑ Agata Szwedowicz: „Cudowne przygody pana Pinzla rudego”. 17 kwietnia 2018. [dostęp 2026-05-22].
  65. ↑ Prezydent odznaczył Bohaterów Powstania Warszawskiego. prezydent.pl, 2018-07-29. [dostęp 2018-08-03].
  66. ↑ Wynik wyszukiwania Google dla frazy „im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego”.
  67. ↑ Bydgoszcz, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  68. ↑ Kamienna Góra, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  69. ↑ Katowice, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  70. ↑ Uchwała Nr 43 Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 kwietnia 1970 r. w sprawie nazw niektórych ulic i parków w Krakowie [dostęp 2025-07-21].
  71. ↑ 78 lat temu zginął Krzysztof Kamil Baczyński – patron ulicy w CSP [online], Centrum Szkolenia Policji [dostęp 2025-07-21].
  72. ↑ Legnica, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  73. ↑ Wałbrzych, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  74. ↑ Warszawa, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  75. ↑ Wrocław, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  76. ↑ Zgorzelec, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila w Targeo
  77. ↑ Zary, ulica Baczyńskiego Krzysztofa Kamila
  78. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w. Warszawa: Argraf, 2004. ISBN 83-912463-4-5.
    1. ↑ S. 30.
    2. ↑ S. 96.
  79. ↑ Najważniejsze daty i zdarzenia z historii szkoły. stowarzyszenie.liceumbatorego.pl. s. 10. [dostęp 2025-06-02].
  80. ↑ Krzysztof Burnatowicz (proj. i oprac. graf.), Małgorzata Kucza-Kuczyńska (red.), Janusz Odrowąż-Pieniążek (posłowie): Krzysztof Kamil Baczyński: wystawa. Warszawa: Muzeum Literatury, 1985.
  81. ↑ Łukasz Bukowiecki: Baczyński w Warszawie. W: Krzysztof Kamil Baczyński, Ewelina Rąblowska (wybór wierszy), Janusz Górski (wybór ilustracji): Wyje za mną ciemny, wielki czas. Warszawa: Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, 2021, s. 84. ISBN 978-83-87407-69-8.
  82. ↑ O Szkole – Historia i tradycje – Kalendaria historyczne [online], lo26.pl [dostęp 2021-05-23].
  83. ↑ 75. rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. kzp.pl. [dostęp 2022-01-01].
  84. ↑ Nowości znaczki. poczta-polska.pl. [dostęp 2022-01-01].
  85. ↑ Znaczek poświęcony Krzysztofowi Kamilowi Baczyńskiemu. media.poczta-polska.pl, 2021-01-22. [dostęp 2022-01-01].
  86. ↑ Łukasz Bukowiecki: Baczyński w Warszawie. W: Krzysztof Kamil Baczyński, Ewelina Rąblowska (wybór wierszy), Janusz Górski (wybór ilustracji): Wyje za mną ciemny, wielki czas. Warszawa: Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, 2021, s. 88. ISBN 978-83-87407-69-8.
  87. ↑ 65. rocznica Powstania Warszawskiego – poeci warszawscy: Krzysztof Kamil Baczyński i Tadeusz Gajcy [online], NBP [dostęp 2015-02-11] [zarchiwizowane z adresu 2010-12-15].
  88. ↑ Łukasz Bukowiecki: Baczyński w Warszawie. W: Krzysztof Kamil Baczyński, Ewelina Rąblowska (wybór wierszy), Janusz Górski (wybór ilustracji): Wyje za mną ciemny, wielki czas. Warszawa: Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, 2021, s. 80. ISBN 978-83-87407-69-8.
  89. ↑ M.P. z 2020 r. poz. 1162.
  90. ↑ Kronika Sejmowa 21 (926) [online].
  91. ↑ Tomik „W żalu najczystszym” uhonorowany wpisem na Polską Listę Krajową Programu UNESCO „Pamięć Świata”. Biblioteka Narodowa, 2021-06-06. [dostęp 2021-06-07].
  92. ↑ Mural na 100. rocznicę urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. nck.pl, 22 stycznia 2021. [dostęp 2026-05-19].
  93. ↑ Wystawa "Wyje za mną ciemny, wielki czas. K. K. Baczyński" - wydłużony termin. www.koszykowa.pl. [dostęp 2026-05-28].
  94. ↑ Wyje za mną ciemny, wielki czas. Krzysztof Kamil Baczyński 1921–1944. serwer1798452.home.pl, 2021. [dostęp 2026-05-28].
  95. ↑ Małgorzata Wichowska: Wystawa internetowa poświęcona Krzysztofowi Kamilowi Baczyńskiemu. [dostęp 2026-06-03].
  96. ↑ Ptaki powrotne - Basia Raduszkiewicz. www.strefapiosenki.pl. [dostęp 2026-05-22].
  97. ↑ ludola.bandcamp.com.
  98. ↑ Tadek – „Niewygodna Prawda”. hiphopedia.info. [dostęp 2012-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-16)].
  99. 1 2 Barbara Figurniak & Mateusz Jarosz „Promienie. Pieśni do słów Krzysztofa Kamila Baczyńskiego”.
  100. ↑ Elegia o chłopcu polskim. Sławomir Zygmunt śpiewa wiersze Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.
  101. ↑ ELEGIA O... Youtube [dostęp z dnia: 2016-04-14].
  102. ↑ FABRYKA – „Drzewa”. Fabryka rock 2016-10-28. [dostęp 2017-01-16].
  103. ↑ TVP Kultura – Telewizja Polska S.A. [online], tvpkultura.tvp.pl [dostęp 2017-01-16].
  104. ↑ Krzysztof Kamil Baczyński wiersze Mateusz Jarosz muzyka [online], bacz [dostęp 2019-02-20] (ang.).
  105. ↑ Nowa propozycja Grzegorza Wilka z okazji 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. polskaplyta-polskamuzyka.pl, 2019-07-28. [dostęp 2019-07-28].
  106. ↑ Fronczewski i Stenka śpiewają Baczyńskiego. Jest teledysk [online], wprost.pl, 5 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-08].
  107. ↑ Poeta na popowo i rockowo. Grzegorz Wilk o płycie „Baczyński” [online], polskieradio.pl, 24 września 2021 [dostęp 2023-11-24].
  108. ↑ Andrzej Kowerski. Szpieg bez cienia. monikakoszewska.pl. [dostęp 2026-05-20].
  109. ↑ Spojrzenie, by Mardom [online], Mardom [dostęp 2026-01-24] (ang.).
  110. ↑ "Elegia o... [chłopcu polskim]", dorastając w cieniu wojny. Sanah i Michał Bajor o pamięci pokolenia [online], Onet Kultura, 23 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-24].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Krzysztof_Kamil_Baczyński&oldid=80109907”