Osieczna

Osieczna

miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Rynek
Herb
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	leszczyński
Gmina	Osieczna
Data założenia	Gród od IX do XI wieku, osada przełom XIII i XIV wieku, lub wcześniej
Prawa miejskie	1370
Burmistrz	Sławomir Kosmalski
Powierzchnia	4,76 km²
Populacja (2024) • liczba ludności • gęstość	2380 500,0 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 65
Kod pocztowy	64-113
Tablice rejestracyjne	PLE
Położenie na mapie gminy Osieczna Osieczna
Położenie na mapie Polski Osieczna
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Osieczna
Położenie na mapie powiatu leszczyńskiego Osieczna
51°54′16″N 16°40′43″E
TERC (TERYT)	3013034
SIMC	0954567
Hasło promocyjne: Osieczna kraina jezior i wiatraków
Urząd miejski ul. Powstańców Wlkp. 6 64-113 Osieczna
Strona internetowa

Osieczna – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, przy drodze wojewódzkiej nr 432 Leszno – Śrem, nad Jeziorem Łoniewskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Osieczna.

Prywatne miasto szlacheckie, własność kasztelana międzyrzeckiego Andrzeja Górki, około 1580 roku leżało w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 2188 mieszkańców.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i jest notowana od XIV wieku. Po raz pierwszy w 1393 jako Oszeczno, Oseczno, 1399 Osseczne, 1400 Osszeczna, 1404 Osszyeczno, 1406 Oszeczna, 1412 Osseczna, 1418 Osseczno, 1420 Oscheczsna, 1428 Ossyeczno, Oscheczno, 1432 Opyeczna, 1436 Oseczna, 1437 Ossyeczna, 1465 Osszyeczna, 1467 Ossiczna, 1498 Oschyeczna, Oszyeczna, 1512 Olesznycza .

Od nazwy miejscowej miasta Osieczna, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Osieckich, które w średniowieczu przyjęli dawni właściciele miejscowości z wielkopolskiego rodu Borkowiców herbu Napiwon.

Miejscowość w języku niemieckim nosiła nazwę Storchnest.

Historia

Osieczna na historycznej mapie Wielkopolski sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego

Zamek

Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej niż odnotowały to archiwalne zapisy historyczne. Nad Jeziorem Łoniewskim odkryto ślady dawnego osadnictwa oraz grodzisko z IX wieku. Zanim w dokumentach odnotowano istnienie miasta, znacznie wcześniej, bo już w 1362, jako pierwsze odnotowane zostało Łącko, które stało się później przedmieściem Osiecznej. Wielokrotnie odnotowują je później dokumenty historyczne.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo należała do polskiej szlachty z rodu Borkowiców, którzy od nazwy miasta przyjęli odmiejscowe nazwisko Osieckich, a później Górków herbu Łodzia. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1464 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1397 była siedzibą własnej parafii.

Miasto średniowieczne

Pierwsza historyczna wzmianka o mieście pochodzi z zapisów sądowych w 1393. Wojciech Kąkol mieszczanin z Osieczna toczył wówczas spór sądowy z Tomisławą Czewlejową z Wyskoci, która ręczyła Wojciechowi na kwotę 3 grzywien za nieznanego bliżej Mikołaja. Świadkami tej umowy byli mieszczanie z Osieczna Jakub Biegun oraz Bartłomiej rzeźnik. Właścicielem miasta wraz z okolicznymi dobrami był wówczas kasztelan santocki Wojsław Borek z Gryżyny herbu Napiwon(zmarły w 1373). Według zachowanej wzmianki z 1635 to on nadał miejscowości prawa miejskie (lokacja około 1370) oraz herb Napiwon przedstawiający na złotym polu czerwoną głowę rogatego jelenia skierowaną ku przodowi. Herb ten w różnych odmianach był rodowym herbem Borkowiców, został też herbem miasta Sieraków, którego lokatorem był inny Borkowic Maciej. Wojsławowi Borkowicowi przypisuje się również budowę pierwszego zamku nad brzegiem Jeziora Łoniewskiego.

W 1399 odnotowany został burmistrz miasta Paweł Długi (łac. „Longus”), Jan Orszula (identyfikowany z wójtem w Śremie w 1400), a także Mika i Paweł Krótki, rajcy miasta Osieczna. Ogłosili oni treść wyroku sądu polubownego w sprawie jaka odbyła się pomiędzy opatem lubińskim a kmieciem zwanym Barto. W 1420 (wg zachowanej wzmianki z 1784) ponownie odnotowany został Paweł zwany Długi Paszek burmistrz Osieczna.

Kolejnym właścicielem miasta był syn Wojsława, Andrzej Borek-Gryżyński (w latach 1404–1418). Jednym z kolejnych właścicieli był jego syn, Maciej Borek (1418–1452). Maciej rozbudował zamek, ufundował również szpital – przytułek dla ubogich i starców z drewnianym kościołem (zapewne szpital i kościół św. Ducha). W 1436 został on starostą wschowskim, a w 1442 kasztelanem nakielskim, ale główną jego siedzibą pozostał zamek w Osiecznej. W średniowieczu miasto było otoczone wałem.

Po Macieju Osieczna przeszła w posiadanie jego syna, Mikołaja Borka (w latach 1453–1496). W 1458 miasto wystawiło 10 żołnierzy na wyprawę na Malbork w czasie wojny trzynastoletniej z zakonem krzyżackim. W 1530 jeden z Górków sprowadził do miasta Niemców przenosząc lokację na prawo niemieckie.

W 1498 miasto i zamek przejął syn Mikołaja, Andrzej Borek Osiecki. Po sporach majątkowych miasto i okoliczne dobra stały się własnością Andrzeja Osieckiego i jego sióstr Barbary i Małgorzaty. W 1580 miejscowość odnotowana została w historycznych dokumentach podatkowych. Płaciła wówczas wraz ze wsią Jeziorko 76 złotych polskich i 10 groszy szosu. Wymienione zostało również przedmieście Raduchów z 3 zagrodami, 40 owcami 4 młynami oraz 3 wiatrakami.

W latach 1393–1510 dokumenty podatkowe notują w mieście przedstawicieli różnych rzemiosł: rzeźników, cieślów, szewców, bednarzy, kuśnierzy, tkaczy, malarzy, krawców oraz kołodziejów. W 1510 odnotowano istnienie w mieście postrzygalni sukna .

W XVI wieku istniały w Osiecznej cechy rzemieślnicze. W 1529 kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski Łukasz Górka zatwierdził dla miasta wilkierz cechu krawców, któremu w 1597 dziedzic Andrzej Czarnkowski nadał przywileje. W 1583 Stanisław z Górki nadał przywileje cechowi garncarzy. W 1635 odnotowano istnienie różnych innych cechów w tym cech sukienników oraz bractwo strzeleckie .

Od sióstr Andrzeja Borka Osieckiego część dóbr osieckich odkupił Łukasz II Górka; część dóbr i miasta została darowana jego synowi, Andrzejowi. W rękach Górków Osieczna pozostawała do 1592. Potomkowie Łukasza, Andrzej i Stanisław wspierali reformację. Pod rządami ostatniego z Górków miasto i zamek podupadły. Po bezpotomnej śmierci Stanisława Górki właścicielem Osiecznej został jego siostrzeniec, wojewoda kaliski Andrzej Czarnkowski, który przeprowadził remont i rozbudowę zamku, wnosząc także zasługi dla rozwoju miasta.

Kolejnymi właścicielami miasta byli Przyjemscy (1601-1653), Opalińscy (1653-1690), Mycielscy (1690-1744), a później Skoroszewscy (1750-1797). W 1619 po raz kolejny odnotowano istnienie szkoły, która znajdowała się pod opieką oraz patronatem rady miejskiej.

W 1635 miasto powiększyło się o tzw. Nowe Miasto, w którym osiedlili się protestanci ze Śląska i krajów niemieckich. Właściciele miasta zapewnili osadnikom wolność wyznania i pozwolili zbudować im zbór oraz szkołę. Pierwszy kościół protestancki powstał w 1645.

Prywatne miasto szlacheckie, własność kasztelana międzyrzeckiego Andrzeja Górki, około 1580 roku leżało w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Przywileje królewskie

W 1518 król polski Zygmunt I Stary zezwolił, aby w Osiecznej mieście dziedzicznym Andrzeja Górki, syna Łukasza kasztelana poznańskiego, pobierano 2 grosze cła od każdego wozu w celu naprawy publicznych dróg. W 1530 król Zygmunt I Stary na prośbę właściciela miasta, starosty generalnego Wielkopolski Łukasza Górki ustanowił jarmark w Osiecznej na poniedziałek po święcie św. Wawrzyńca czyli po 10 sierpnia.

W 1635 król polski Władysław IV Waza na prośbę dziedzica miasta Adama Olbrachta Przyjemskiego potwierdził przywileje miasta Osieczna.

Szkoła

Już w XV wieku w okresie przynależności miasta do Korony Królestwa Polskiego po raz pierwszy wymieniona została szkoła w Osiecznej. Dokumenty historyczne odnotowały w 1404 rektora miejscowej szkoły Jana. W 1619 szkoła miejska w Osiecznej znajdowała się pod opieką i patronatem rady miejskiej.

W historycznych zapisach pochodzących ze średniowiecza znajdują się informacje o studentach Uniwersytet Jagiellońskiego w Krakowie pochodzących z Osiecznej. W latach 1420-1548 odnotowano następujących studentów z Osiecznej: w 1420 Andrzeja syna Przybysława, 1442 Stanisława syna Pawła, 1449 Michała syna Jana, 1451 Tomasza syna Pawła, 1456 Bartłomieja syna Jakuba, 1461 Piotra Borka z Osieczna syna Macieja Borka kasztelana nakielskiego, 1461 Szymona syna Jana z Osiecznej, 1470 Jana syna Pawła z Osiecznej, 1475 Jakuba syna Andrzeja, 1506 Marcina syna Mikołaja, 1510 Jana syna Marcina, 1548 Macieja syna Macieja.

Szpital św. Ducha

Już w XV wieku w mieście funkcjonował szpital. W 1435 Mikołaj i Ramsz bracia niedzielni ze Śmigla zapisali na tym mieście czynsz roczny w wysokości 3 grzywien Maciejowi prepozytowi św. Ducha pod miastem Osieczna. W 1436 Maciej Borek Osiecki ufundował szpital św. Ducha w Osiecznej. W 1444 Maciej Borek z Osiecznej zapisał szpitalowi miejskiemu, ufundowanemu i erygowanemu dla ubogich, czynsz w wysokości 10 grzywien na wsi Wojnowice koło Krzywinia. W 1452 Maciej Borek pozwany został o to, że po śmierci Henryka Kleszczewskiego nie zapłacił czynszu w wysokości 5 grzywien zapisanego przez wspomnianego Henryka szpitalowi w Osiecznej, ani nie spłacił legatu zmarłej Jadwigi wdowy po Henryku na rzecz tegoż szpitala. W 1460 Jan prepozyt św. Ducha pod miastem Osieczna był w sporze z Jakubem wikariuszem w Osiecznej. W 1463 Jan toczył spór z Maciejem Borkiem z Osiecznej o czynsz dla szpitala, zachowały się dwa dokumenty dotyczące tego czynszu: dokument wystawiony przez Jakuba z Grądów oficjała poznańskiego w latach 1435-1437, mówiący o 7 grzywnach czynszu oraz dokument wystawiony przez starostę generelnego wielkopolskiego Andrzej z Żelechowa (1434-1436), mówiący o 4 grzywnach czynszu.

Gospodarka i podatki

Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe z XVI wieku. W 1501 czynsz roczny nazwany szosem z ratusza w Osiecznej wynosił 16 złotych węgierskich rocznie. W 1507 miasto płaciło 6 grzywien szosu. W 1511 władze miasta zeznały, że Osieczna jest częściowo opustoszała i podatki miejskie (łac. „exactiones civiles”) czyli szos nie są z tego powodu zbierane w całości. W 1563 miasto zapłaciło 12 grzywien podwójnego szosu oraz pobór od 70 rzemieślników, 13 komorników, 4 hultajów, 4 handlarzy wędrownych (łac. „revenditores”), 6 kotłów gorzałki i 6 młynów wodnych zwanych korzecznikami. W 1580 z przedmieścia płacono pobór od 3 zagrodników, 40 owiec, 3 wiatraków dorocznych oraz jednego młyna korzecznego o 4 kołach wodnych. W 1583 Osieczna zapłaciła 19 złotych i 6 groszy podwójnego szosu oraz od 59 rzemieślników, dwóch prasołów czyli handlarzy solą (łac. „revenditores salis”), 3 komorników, handlarza biednego (łac. „propola pauper”), 4 kotłów gorzałki (łac. „ollae vini cremati”), 8 łanów miejskich, 8 łanów i jednej kwarty roli w Łącku oraz 5 i 3/4 łanów w Jeziorku. Razem kwota wyniosła 76 zł 10 gr.

Zabory Polski

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miasto przeszło pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazło się w zaborze pruskim. W 1793 w Osiecznej znajdowało się 149 budynków w tym 10 młynów oraz wiatraków. W miejscowym klasztorze mieszkało 15 zakonników. Mieszkańcy zajmowali się głównie rolnictwem i rzemiosłem. W miejscowości pracowało także 14 szewców, po 9 młynarzy i piwowarów, 8 rzeźników, po 6 krawców, gorzelników, winiarzy i szynkarzy, 5 piekarzy, po 4 stolarzy i kowali, po 2 bednarzy i golarzy, jeden cieśla, kołodziej, kuśnierz, kominiarz, powroźnik, olejnik, muzyk, rybak i oberżysta.

W latach 1657, 1761 i 1793 miasto trzykrotnie zostało strawione przez pożary. Najgroźniejszy pożar miał miejsce w roku zaborów kiedy miasto doszczętnie spłonęło. Mikołaj Skoroszewski sprzedał majątek na licytacji. Od 1799 do 1821 właścicielem Osiecznej był Bonawentura Gajewski, później zadłużony majątek wraz zamkiem przeszedł na własność banku w Berlinie. Kolejni właściciele (między innymi rody von Paschke, Goeppner, Dobielińscy i von Helldorf) nie mieszkali w Osiecznej, przyczyniając się do popadnięcia zamku w ruinę i dalszego zadłużenia majątku. Dopiero w 1861 Heinrich Burghard Abegg przeprowadził remont i przebudowę zamku, nadając mu charakter neobarokowy. Kolejna przebudowa i restauracja dokonana została przez Heinricha von Heydebrandta und der Lasa w latach 1895–1906, nadając zamkowi obecny kształt. W rękach von Heydebrandtów Osieczna pozostawała od 1877 aż do 1945. W Osiecznej zamieszkiwał pod koniec życia dyplomata i szachista Tassilo von Heydebrandt und der Lasa (1818-1899), który zmarł w Osiecznej i został pochowany na miejscowym cmentarzu protestanckim.

W 1800 Osieczna liczyła 1023 mieszkańców. Po zwycięskim dla Polaków drugim powstaniu wielkopolskim jakie odbyło się w 1806 miasto w latach 1807–1815 znalazło się w powiecie wschowskim departamentu poznańskiego w granicach Księstwa Warszawskiego. W 1808 liczba mieszkańców nieznacznie spadła do 937, a w 1810 nieznacznie wzrosła do 979. Od 1815 decyzją kongresu wiedeńskiego dokonano podziału Księstwa Warszawskiego i Wielkopolska ponownie weszła w skład Królestwa Prus jako Wielkie Księstwo Poznańskie. W 1816 w mieście mieszkało 940 mieszkańców.

Widokówka sprzed I wojny światowej

Miasto wymienione zostało w powiecie wschowskim w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. W 1871 w mieście mieszkało 1701 mieszkańców, a w 1878 liczba ta spadła do 1698 mieszkańców, wśród których znajdowało się 1150 katolików, 450 protestantów i 98 wyznawców judaizmu. W 1883 miejscowość liczyła 184 domy zamieszkiwane przez 1726 mieszkańców w tym 1190 katolików, 530 protestantów i 56 wyznawców judaizmu. Słownik podaje, że Polacy stanowili wówczas większość obywateli. W mieście znajdował się katolicki kościół parafialny, kościół protestancki oraz synagoga, a także klasztor oo. reformatów używany wówczas jako dom dla księży emerytów. Miasto posiadało stację telegraficzną, urząd pocztowy i komisariat policji. W XIX wieku ludność trudniła się w większości rolnictwem oraz wyrabianiem tkanin z bawełny. Istniało także gospodarstwo zajmujące się hodowlą bydła oraz powstała mleczarnia. W mieście odbywały się 4 jarmarki rocznie.

Okres międzywojenny

Wiatraki koźlaki w Osiecznej w 1934

W czasie powstania wielkopolskiego jakie miało miejsce w latach 1918–1919 powstał ochotniczy oddział złożony z mieszkańców, który pod miastem wziął udział w walce z wojskiem niemieckim. Traktat wersalski usankcjonował w 1919 roku powrót miasta do Polski.

W okresie II Rzeczypospolitej w 1921 w Osiecznej mieszkało 1559 mieszkańców co w zbliżonej liczbie utrzymało się do wybuchu II wojny światowej. Ludność zajmowała się rzemiosłem oraz handlem. W mieście znajdował się tartak oraz cegielnia. W dalszym ciągu 30% mieszkańców utrzymywała się z rolnictwa.

W latach 1938–1939 trzy monografie historyczne na temat Osiecznej opublikował polski historyk Edward Frankiewicz: Osieczna: zarys historyczny, Osieczna w walce o niepodległość: zarys historyczno-kulturalny do dziejów Ziemi Leszczyńskiej 1890-1919 oraz Cudowny obraz Matki Boskiej Osieckiej; zarys ikonograficzno-historyczny z ilustracjami .

II wojna światowa

Widokówka z czasu niemieckiej okupacji

21 października 1939, w ramach operacji „Tannenberg” Niemcy zamordowali tu trzech wytypowanych wcześniej mieszkańców Jana Stelmaszyka Henryka Juchniewicza i Stanisława Głowacza.

W okresie II wojny światowej miejscowość została objęta zarówno wysiedleniami ludności polskiej jak zasiedleniami ludności niemieckiej. W 1939 po kampanii wrześniowej Wielkopolska została zajęta przez III Rzeszę. Nazistowskie władze Niemiec utworzyły na jej terenie tzw. Kraj Warty. W okresie okupacji niemieckiej rozpoczęli eksterminację Polaków w ramach Intelligenzaktion oraz masowe wysiedlenia ludności polskiej, a później w ramach akcji Heim ins Reich (pol. „Powrót do domu w Rzeszy”) zasiedlanie miejsc po nich niemieckimi przesiedleńcami z Besarabii, krajów bałtyckich i ZSRR.

W powiecie leszczyńskim w grudniu 1939 miały miejsce pierwsze wysiedlenia ludności polskiej, które na prowincji objęły 30 wsi w 10 gminach. W gminie Osieczna z Grodziska, Kątów, Kleszczewa i Popowa zostały wysiedlone 4 rodziny – 19 osób.

W kolejnej fali wysiedleni Polaków z powiatu leszczyńskiego wysiedlono 18 rodzin – 79 osób z Jezierzyc, Krzycka Wielkiego i Sądzi w gminie Krzycko Wielkie oraz z Popowa i Ziemnic w gminie Osieczna. Wysiedlenia przeprowadzała Ordnungspolizei - niemiecka żandarmeria, wchodząc do wsi o godzinie 4 nad ranem i nakazując wysiedlanym rodzinom opuścić swoje gospodarstwa w ciągu 10 minut. Wysiedleni Polacy zostali przewiezieni wozami konnymi do Leszna, a później pociągiem do obozu w Łodzi. Po kilku dniach pobytu zostali odtransportowani w wagonach towarowych do dystryktu lubelskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Cztery rodziny wysiedlone z Krzycka Wielkiego skierowano do pracy na roli u nasiedlonych ze wschodu Niemców.

Gminę Osieczna objęto także wysiedleniami polskich rolników również w czerwcu 1941. O godzinie 3 w nocy niemiecka żandarmeria Ordnungpolizei wchodziła do wsi i otaczała kordonem gospodarstwa rodzin przeznaczonych do wysiedlenia. Na opuszczenie domu dawano 10 minut. W ten sposób z miejscowości Drzeczkowo, Łoniewo, Miąskowo, Popowo, Świerczyna i Wojnowice wysiedlono 31 rodzin – 155 osób. Natomiast z Łoniewa, Miastkowa w sumie 276 osób oraz ze Świerczyny, 21 rodzin – 104 osoby. Aresztowanych przewożono do Leszna, a następnie do obozu przesiedleńczego w Łodzi. Rodziny rewidowano w celu odebrania im pieniędzy i żywności. Część rodzin deportowano na przymusowe roboty do III Rzeszy, a część skierowano do pracy w powiecie. Rodziny wysiedlone z Drzeczkowa, Popowa i Wojnowic, 10 rodzin w sumie 52 osoby, zostały osadzone w prowizorycznym obozie zbiorczym w Drzeczkowie i rozdzielone do pracy w w powiecie leszczyńskim w gospodarstwach polskich przekazanych nasiedlonym ze wschodu Niemcom. Gospodarstwa wysiedlonych rodzin w gminie Osieczna przekazano Niemcom z Besarabii.

Kolejne wysiedlenia z gminy Osieczna miały miejsce w lipcu 1942. Z miejscowości Łoniewo w gminie Osieczna wysiedlono 2 rodziny – 13 osób, które skierowano do pracy u nasiedlonych Niemców w tej samej wsi. W 1944 wysiedlono także dwie rodziny – 8 osób z miejscowości Wolkowo w gminie Osieczna.

Okres powojenny

Rynek – Dąb Jana Pawła II

Miasto zostało zajęte 29 stycznia 1945 przez oddziały 3 armii gwardii 1. Frontu Ukraińskiego.

W 1946 miasto liczyło 1323 mieszkańców, a w 1961 liczba ta wzrosła do 1621. Po wojnie miasto zachowało swój charakter rzemieślniczo-handlowy z dużą rolą rolnictwa.

Demografia

Piramida wieku mieszkańców Osiecznej w 2014 roku

Zabytki

Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy

Klasztor i kościół św. Walentego

Wiatraki koźlaki, obecnie Muzeum Młynarstwa i Rolnictwa

Teren byłego cmentarza żydowskiego przy ulicy Słonecznej

• Zamek w Osiecznej nad brzegiem Jeziora Łoniewskiego.

• Późnogotycki kościół św. Trójcy, tak zwany farny, został zbudowany z inicjatywy Andrzeja Górki w 1540 jako trzynawowa świątynia późnogotycka. Zastąpił on wcześniejszą świątynię, która stała w tym miejscu. W drugiej połowie XVI wieku Stanisław Górka, sympatyzujący z reformacją, przekazał kościół protestantom. Najprawdopodobniej Andrzej Czarnkowski zezwolił na naprzemienne wykorzystanie świątyni przez wiernych obydwu wyznań. W ręce katolików świątynia wróciła w 1628, rekoncyliację przeprowadził biskup poznański Maciej Łubieński. Kościół przebudowano w stylu barokowym w 1777. Pożar w 1860 zniszczył dach i wieżę świątyni; budynek szybko odbudowano. W obecnej formie bryła kościoła ma jedną nawę z dwoma obszernymi kaplicami bocznymi tworzącymi transept. W prezbiterium późnogotyckie sklepienie gwiaździste. Z czasów pierwszej przebudowy pochodzą rokokowe ołtarze, ambona i chrzcielnica. W kościele znajduje się obraz Matki Boskiej Śnieżnej z około 1650, a także epitafia i portrety trumienne Adama Olbrachta Przyjemskiego i jego żony Anny Konstancji Grudzińskiej.
• Kościół protestancki zbudowany został w 1900 w stylu neoromańskim z fundacji Heinricha Burgharda Abegga. Zastąpił on wcześniejszą świątynię, rozebraną wkrótce po konsekracji nowego kościoła (najstarszy kościół pochodził prawdopodobnie z 1635). Kościół został zamknięty w 1945 po opuszczeniu parafii przez ludność protestancką (pochodzenia niemieckiego) i rozebrany w latach siedemdziesiątych XX wieku.
• Klasztor i kościół św. Walentego zbudowany został dla franciszkanów reformatów, których sprowadził w 1622 Adam Olbracht Przyjemski. Kościół w stylu późnobarokowym, zbudowany w latach 1729–1733 z fundacji Marianny Mycielskiej i jej syna Józefa Mycielskiego według projektu włoskiego architekta Pompeo Ferrariego na miejscu wcześniejszej świątyni drewnianej. Rokokowe wnętrza wykonane zostały w latach 1784–1787 przez Antoniego Schultza z drewna dębowego. Na sklepieniu polichromia z połowy XVIII wieku, w ołtarzach bocznych obraz Matki Boskiej Bolesnej (Osieckiej) z początku XVII wieku i cztery obrazy Franciszka Smuglewicza z 1786. Obok barokowy klasztor z 1680-1682, fundowany przez Jana z Bnina Opalińskiego, przebudowany 1730-1733. W furcie klasztornej znajdują się freski z końca XVIII wieku nawiązujące do biografii patrona zakonu. Franciszkanie opuszczali klasztor dwukrotnie, po raz pierwszy po kasacie przeprowadzonej w 1834 przez władze pruskie (do 1927), po raz drugi wyrzuceni przez hitlerowców (1941–1945). Kościół w 1984 padł ofiarą pożaru, który zniszczył część ołtarza (obecnie zrekonstruowaną).
• Wiatraki koźlaki znajdują się na wzgórzu przy szosie Śrem – Leszno. Najstarszy z nich pochodzi z 1761, dwa pozostałe z XIX wieku. Użytkowane zgodnie z przeznaczeniem były do lat siedemdziesiątych XX wieku, obecnie stanowią atrakcję turystyczną. Wzgórze było areną zwycięskiej bitwy powstańców wielkopolskich z Niemcami w 1919. Obecnie Muzeum Młynarstwa i Rolnictwa.

Dawny cmentarz Ewangelicki założony po 1793 przestał funkcjonować w 1946 lub 1947 gdy to odbyły się tam ostatnie pogrzeby.

Zobacz też

• Synagoga w Osiecznej
• Cmentarz żydowski w Osiecznej

Bibliografia

• Praca zbiorowa: Miasta polskie w tysiącleciu, tom II, województwo poznańskie, hasło „Osieczna”. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Ossolineum, 1967, s. 272–273.
• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, zesz. 3 (Oporowo – Pniewo), hasło „Osieczna”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 456-463.
• Edward Frankiewicz: Osieczna. Zarys historyczny. Leszno: Drukarnia Leszczyńska, 1939.
• Edward Frankiewicz: Osieczna w walce o niepodległość: zarys historyczno-kulturalny do dziejów Ziemi Leszczyńskiej 1890-1919. Osieczna: OO. Franciszkanie, Osieczna, 1939.
• Jędraś Stanisław, Osieczna i jej dzieje, Osieczna-Leszno 1991
• AndrzejA. Wędzki AndrzejA., Osieczna. Z dziejów miasta szlacheckiego w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, „Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza”, 19 (2), 1994 .
• Michalski Maciej, Osieczna (Storchnest). Dawne widoki, Osieczna-Poznań 2005
• Maria Wardzyńska: Wysiedlenia ludności polskiej z okupowanych ziem polskich włączonych do III Rzeszy w latach 1939-1945. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 2017, s. 18-35, 164, 211, 275, 349, 374. ISBN 978-83-8098-174-4.

Linki zewnętrzne

• Osieczna w „Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu”
• Osieczna, mylnie Osieczno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 624 .
• Osieczna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 417 .
• Potyczka pod Osieczną 11 stycznia 1919 r. (mapa) – Powstanie Wielkopolskie 1918-9. pw.ipn.gov.pl