Richard Farnsworth
| Imię i nazwisko |
Richard William Farnsworth |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1 września 1920 |
| Data i miejsce śmierci |
6 października 2000 |
| Zawód |
aktor, kaskader |
| Współmałżonek |
Margaret Hill |
| Lata aktywności |
1937–1999 |
Richard William Farnsworth (ur. 1 września 1920 w Los Angeles, zm. 6 października 2000 w Lincoln) − amerykański aktor filmowy i kaskader, dwukrotnie nominowany do Oscara za role pierwszo- i drugoplanowe[1].
17 sierpnia 1992 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 1560 Vine Street[2][3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata życia
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Los Angeles jako syn inżyniera i gospodyni domowej. Dorastał w okresie wielkiego kryzysu. Kiedy miał siedem lat, zmarł jego ojciec. Potem mieszkał z ciotką, matką i dwiema siostrami w Downtown Los Angeles[4].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]W 1937 roku, w wieku 16, Farnsworth pracował jako stajenny w dziedzinie polo w Los Angeles za sześć dolarów tygodniowo, gdy zaproponowano mu pracę w lepszej płacy jako kaskader, m.in. w komedii pure nonsense Sama Wooda Dzień na wyścigach (A Day at the Races, 1937) z udziałem braci Marx (Groucho, Chico i Harpo) czy komedii wojennej George’a Stevensa Gunga Din (1939) z Carym Grantem. Jechał na koniu w dramacie Archiego Mayo Przygody Marco Polo (The Adventures of Marco Polo, 1938) z Garym Cooperem. Był też zatrudniony na planie ekranizacji powieści Howarda Fasta w reżyserii Stanleya Kubricka Spartakus (Spartacus, 1960) z Kirkiem Douglasem, gdzie przez jedenaście miesięcy prowadził rydwan, podobnie jak w monumentalnym filmie biblijnym Cecila B. DeMille’a Dziesięcioro przykazań (The Ten Commandments, 1956) z Charltonem Hestonem.
Grał potem w melodramacie Victora Fleminga Przeminęło z wiatrem (Gone With the Wind, 1939) z Vivien Leigh i Clarkiem Gable’em, westernie Howarda Hawksa Rzeka Czerwona (Red River, 1948) z Johnem Wayne’em i Montgomerym Cliftem, dramacie Lászla Benedeka Dziki (The Wild One, 1953) u boku Marlona Brando i Lee Marvina.
Od 1963 występował w westernach, a także serialach telewizyjnych jak ABC Korzenie (Roots, 1977) czy The Boys of Twilight (1992) u boku Wilforda Brimleya. Za kreację Dodgera w westernie Alana J. Pakuli Przybywa jeździec (Comes a Horseman, 1978) u boku Jamesa Caana i Jane Fondy był nominowany do Oscara 1979 jako najlepszy aktor drugoplanowy, odebrał National Board of Review Award i National Society of Film Critics Award. Jego przełom nastąpił, gdy zagrał rolę rozbójnika Billa Minera w kanadyjskim westernie Szary lis (The Grey Fox, 1982), za którą został uhonorowany nagrodą Genie i zdobył nominację do Złotego Globu[5].
Pojawił się jako trener baseballu w filmie Barry’ego Levinsona Urodzony sportowiec (The Natural, 1984) wg powieści Bernarda Malamuda z Robertem Redfordem. Rola sędziego Granda Pettitta w telewizyjnym dramacie kryminalnym CBS Pościg (Chase, 1985) z Jennifer O’Neill przyniosła mu nominację do Złotego Globu. Innym ważnym zadaniem była postać szeryfa w filmowej wersji powieści Stephena Kinga Misery (1990) w reżyserii Roba Reinera z Kathy Bates i Jamesem Caanem. Był profesorem w melodramacie Roberta Redforda Hawana (Havana, 1990)[6].
Za postać Alvina w dramacie biograficznym Davida Lyncha Prosta historia (The Straight Story, 1999) ze Sissy Spacek mając 79 lat zdobył nominację do Oscara i Złotego Globu 2000.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1947 poślubił Margaret Hill (1919-1985), z którą miał dwoje dzieci: syna Diamonda (kaskadera) i córkę Missy. Po zostaniu wdowcem, od 1985 żył na ranczo w Lincoln w Nowym Meksyku.
W 1999 zdiagnozowano u niego nieuleczalny nowotwór kości. Podczas realizacji filmu Prosta historia cierpiał na dotkliwy ból.
6 października 2000, po długiej walce z rakiem prostaty, Farnsworth w wieku 80. lat popełnił samobójstwo, strzelając do siebie na swoim ranczo w Lincoln[7][8]. Szeryf hrabstwa Lincoln Tom Sullivan wydał wówczas oświadczenie, gdzie poinformował, że aktor zmarł w swoim domu w obszarze niemunicypalnym Lincoln[9]. Kiedy zginął, jego ówczesna narzeczona Jewely Van Valin była w domu[10].
Został pochowany w Forest Lawn Memorial Park w Hollywood Hills w Los Angeles w Columbarium of Purity (N-63294), obok żony Margaret[11].
Nagrody i nominacje
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Nagroda | Kategoria | Film | Rezultat |
|---|---|---|---|---|
| 1978 | National Board of Review | Przybywa jeździec (1978) | Najlepszy aktor drugoplanowy | Wygrana |
| Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych | Najlepszy aktor drugoplanowy | Nominacja | ||
| 1979 | Oscar | Najlepszy aktor drugoplanowy | Nominacja | |
| 1983 | Nagroda Genie | Najlepszy występ zagranicznego aktora | Szary lis (1982) | Wygrana |
| 1984 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym | Nominacja | |
| 1986 | Nagroda Gemini | Najlepszy występ aktora drugoplanowego | Ania z Zielonego Wzgórza (1985) | Wygrana |
| Złoty Glob | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Chase (1985) | Nominacja | |
| 1999 | Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych | Najlepszy aktor | Prosta historia (1999) | Wygrana |
| 2000 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym | Nominacja | |
| Oscar | Najlepszy aktor | Nominacja | ||
| Nagroda Satelita | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym | Nominacja | ||
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Stephen M. Silverman, Richard Farnsworth: Suicide, „People”, 6 lipca 1998 [dostęp 2025-09-02] [zarchiwizowane z adresu 2012-04-23] (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth. Walk of Fame. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).
- ↑ Associated Press, Hollywood Star Walk: Richard Farnsworth, Actor [online], Los Angeles Times, 7 października 2000 [dostęp 2025-09-06] (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth (1 de Setembro de 1920). Filmow. [dostęp 2016-12-02]. (port.).
- ↑ Richard Farnsworth Biography (1920-2000). Film Reference. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth. Rotten Tomatoes. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).
- ↑ Actor Richard Farnsworth Kills Himself [online], Los Angeles Times, 7 października 2000 [dostęp 2025-09-06] (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth, „The Daily Telegraph” [dostęp 2025-09-06] (ang.).
- ↑ Heather Clark, Richard Farnsworth Dies of Self Inflicted Gunshot Wound, „The Independent”, 7 października 2000 [dostęp 2025-09-06] (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth, Stunt Man And 2-Time Oscar Nominee, 80, „The New York Times” [dostęp 2025-09-06] (ang.).
- ↑ Richard Farnsworth (1920-2000). Find a Grave. [dostęp 2025-10-06]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Richard Farnsworth (1920−2000) w bazie IMDb (ang.)
- Richard Farnsworth w bazie Filmweb
- Richard Farnsworth w bazie Notable Names Database (ang.)
