Zapatodes
| Zapatodes | |||
| Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2025 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Zapatodes | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Olceclostera castra Jones, 1908 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Zapatodes – rodzaj motyli z rodziny Apatelodidae. Obejmuje 14 opisanych gatunków.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Motyle te mają wydłużone, trójkątne z wklęśnięciem zaczynającym się u szczytu drugiej gałęzi żyłki medialnej skrzydła przednie o tle wierzchu brązowym, beżowym lub słomkowożółtym, wzorze wierzchu obejmującym szarawe lub ciemniejsze kropki i linie, a spodzie od wierzchu jaśniejszym. W użyłkowaniu skrzydła przedniego obecne są tylko trzy gałęzie sektora radialnego. Poza tym występują na tym skrzydle jedna lub dwie przezroczyste kropki. Tylne skrzydło ma wierzch jaśniejszy niż przednie, a spód o jednakowym odcieniu co wierzch. Wędzidełko jest długie i zakrzywione[1].
Samcze genitalia cechują się tarczowatym, na całej powierzchni zesklerotyzowanym tegumenem, lekko zakrzywionym i zaopatrzonym w krótkie wyrostki towarzyszące unkusem, słabiej od tegumenu i unkusa zesklerotyzowaną, niemal dwukrotnie od unkusa dłuższą, prostokątną, pozbawioną kosty walwą z sakulusem w postaci spiczastego wyrostka oraz walcowatym edeagusem ze ściętym i dobrzusznie wystającym cekum. Gnatos obecny jest tylko u części gatunków, a kształt szczytu unkusa cechuje się dużą zmiennością[1].
Rozprzestrzenienie
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj neotropikalny, znany z Kostaryki, Gujany Francuskiej, Peru, Brazylii i północnej Argentyny[2].
Taksonomia i ewolucja
[edytuj | edytuj kod]Kladogram Apatelodidae wg Orlandina i innych (2024)
|
Takson ten wprowadzony został po raz pierwszy w 2024 roku przez Eltona Orlandina, Mônicę Piovesan i Eduarda Carneira na łamach „Invertebrate Systematics” pod nazwą Zapata. Wyróżniono go na podstawie wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej. Gatunkiem typowym wyznaczono Olceclostera castra[1]. Zapata okazała się jednak młodszym homonimem w związku z czym w 2025 roku ci sami autorzy wprowadzili dla omawianego rodzaju nową nazwę Lempirodes[3]. Nazwy te nadano na cześć Emiliana Zapaty, lidera rewolucji meksykańskiej[1]. W 2026 roku Orlandin i współpracownicy dokonali rewizji rodzaju, podwajając liczbę jego opisanych gatunków[4].
W sumie do rodzaju zalicza się 14 opisanych gatunków[4][2]:
- Zapatodes amada Orlandin et Piovesan, 2026
- Zapatodes castra (Jones, 1908)
- Zapatodes chorotega Orlandin et Simões, 2026
- Zapatodes corema (Schaus, 1896)
- Zapatodes ennomoides (Walker, 1865)
- Zapatodes kambeba Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026
- Zapatodes miranha Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026
- Zapatodes mundurukania Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026
- Zapatodes pertuisa (Dognin, 1916)
- Zapatodes pimenteira Orlandin et Piovesan, 2026
- Zapatodes roura (Herbin, 2015)
- Zapatodes sullivani Orlandin et Simões, 2026
- Zapatodes taperinha (Dognin, 1922)
- Zapatodes tuisa (Schaus, 1910)
Według wyników wspomnianej analizy Orlandina i innych z 2024 roku omawiany takson zajmuje pozycję siostrzaną dla kladu rodzaju Olceclostera, tworząc z nimi klad siostrzany dla rodzaju Falcatelodes. Z kolei te trzy rodzaje zajmują pozycję siostrzaną dla rodzaju Thelosia[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 Elton Orlandin, Mônica Piovesan, Eduardo Carneiro. Systematics of Apatelodidae Neumoegen & Dyar, 1894 (Lepidoptera: Bombycoidea) based on molecular and morphological data. „Invertebrate Systematics”. 38, 2024. CSIRO Publishing. DOI: 10.1071/IS24041.
- 1 2 Zapatodes Orlandin, Piovesan & Carneiro, 2025. [w:] Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 2026-07-28].
- ↑ Elton Orlandin, Mônica Piovesan, Eduardo Carneiro. New species and taxonomic notes on the Apatelodidae (Lepidoptera: Bombycoidea). „Zootaxa”. 5642 (1), s. 1–15, 2025. DOI: 10.11646/zootaxa.5642.1.1.
- 1 2 Elton Orlandin, Talitta Simões, Mônica Piovesan, Eduardo Carneiro. Revision of Zapatodes Orlandin, Piovesan & Carneiro, 2025 (Lepidoptera: Bombycoidea, Apatelodidae) with description of seven new species. „Zootaxa”. 5777 (2), s. 327–353, 2026. DOI: 10.11646/zootaxa.5777.2.6..
