close
İçeriğe atla

Ordubad

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ordubad
Şehir ve Belediye
Azerbaycan üzerinde Ordubad
Ordubad
Ordubad
Koordinatlar: 38°54′29″K 46°01′40″D / 38.90806°K 46.02778°D / 38.90806; 46.02778
Ülke Azerbaycan
Özerk cumhuriyetNahçıvan
İlçeOrdubad
Nüfus
10.372
Zaman dilimiUTC+04.00 (AZV[1])
Posta kodu
AZ6900
Alan kodu+994 036

Ordubad (Azerice: Ordubad), Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nde yer alan, nüfus bakımından ikinci büyük şehir olup, aynı adı taşıyan rayonun merkezidir. 1 Ocak 2012 tarihi itibarıyla nüfusu 10,3 bin kişidir.[2] Nahçıvan'dan 64 km, Aras Nehrinden 1,5 km uzaktadır.

Kafkasya'nın önemli Orta Çağ şehirlerinden biri olarak kabul edilen Ordubad, bugünkü yerleşim dokusuyla 18. yüzyılda şekillendi. Şehir idari olarak Ambaras, Kurdtatal, Mingis, Sarşahar ve Uç olmak üzere beş ilçeye ayrılmaktadır. Ordubad, meyve ve baharat ihracatıyla tanınır ve Azerbaycan mutfağında önemli bir yere sahiptir.

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordubad, Türk-Fars kökenli bir yer adıdır. İsim, Türkçedeki “ordu” ile Farsçada “şehir” anlamına gelen “bad” kelimelerinin birleşmesinden oluşur. Bu durum, kentin Moğol ya da ardından gelen İlhanlılar döneminde kurulduğunu düşündürmektedir. Tarihçi ve coğrafyacı Hamdullah el-Müstevfî (1281-1349), 14. yüzyılın ortalarında Ordubad'ı Nahçıvan tümânını oluşturan beş kasabadan biri olarak tanımlar. Müstevfî'ye göre şehir, güzel bahçelere sahipti. Üzüm, mısır ve pamuk üretimiyle öne çıkan bir taşra yerleşimiydi.[3]

Fransız gezgin Jean Saint-Martin, 1818 yılında Ermenistan coğrafyası üzerine kaleme aldığı eserinde, çağdaşı olan insanların bu şehri Ordouvar (Ermenice: Որդուվար) ya da Ourdovar (Ermenice: Ermenice: Ուրդովար) olarak adlandırdıklarını belirtir. Saint-Martin ayrıca yerleşimin 14. yüzyılda da var olduğunu ifade eder.[4]

Konumu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordubad şehri, 949 metre rakımda yer alır. Aras Nehri'nin orta kesiminin kuzey kıyısında konumlanmıştır. 3.904 metre yüksekliğindeki Çoban Dağı'ndan kuzeye doğru doğan akarsu, Aras Nehri'ne dökülür.[3] Yerleşim Ambaras, Kurdtatal, Mingis, Sarşahar ve Uç olmak üzere beş bölgeye ayrılmıştır.[5] Şehirde ceviz ve dut ağaçları yaygındır. En yakın demiryolu istasyonu Ordubad'dadır ve Nahçıvan'a uzaklığı 88 kilometredir. Tebriz ise kuzey-kuzeybatı yönünde yaklaşık 94 kilometre mesafede bulunmaktadır.[3] Azerbaycan'da kaydedilen mutlak minimum sıcaklık -33 °C veya -27,4 °F ve mutlak maksimum sıcaklık 46 °C veya 114,8 °F olup, her iki değer de Ordubad'da (ayrıca Culfa'da) ölçüldü.[6]

Tarihi

[değiştir | kaynağı değiştir]
Serşehir Camii

Şehrin 14. yüzyılda ya da daha erken bir dönemde kurulmuş olabileceği düşünülmektedir.[4] Osmanlı İmparatorluğu (1299-1923), geçmişte Ordubad'ı işgal etti. Bu işgalden önce, Safevilerin saldırı hazırlığında olduğunu öğrenen Hacı "Kasab" ve Bayandar adlı kişiler, Osmanlılara karşı yerel bir isyan örgütlediler ve halktan destek aldılar. İsyancılar başlangıçta şehri ele geçirdi, ayrıca şehir yakınlarındaki bir kaleyi de kontrol altına aldı. Ancak isyancı gruplar arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle birlik bozuldu ve bunun sonucunda Safevî ordusuna bağlı küçük bir birlik isyanı bastırarak isyancıları yenilgiye uğrattı. Bu gelişmeler ve Safevilerin bölgeyi ele geçirmesinin ardından, Başvezir Hatun Bey Ordubadi, Şah'tan yerel halktan alınan tüm vergilerin kaldırılmasını talep etti ve bu talep kabul edildi.[7]

Ekonomisi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordubad'ın ekonomisi ticaret, özellikle meyve, buğday ve ipek ticaretine dayanmaktadır; 40 çeşit üzüm yetiştirilmektedir. İpek ihracatı, 16. yüzyılın ortalarından itibaren çoğunlukla Venedik, Marsilya, Amsterdam ve Avrupa'nın birçok başka yerine yapılmıştır. 20. yüzyılın ilk yıllarında Ordubad ipeği, uluslararası sergi ve fuarlarda 13 altın madalya aldı.[8] Arak da şehrin ihraç mallarından biridir. Ordubad ve çevresindeki bölgelerdeki ekonomik faaliyetler arasında bakır madenciliği yer almaktadır. Ayrıca molibden yatağı, boksit, tungsten ve kalay cevheri bulunmaktadır.[9]

Önemli isimler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Azerbaijan cancels daylight saving time - UPDATE". Azernews.Az. 17 Mart 2016. 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2026.
  2. ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2.5. 2012-ci ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı 26 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (min nəfər)
  3. 1 2 3 "Ordubād". Encyclopaedia Iranica. 17 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2015.
  4. 1 2 Saint-Martin, Jean (1818). Mémoires historiques et géographiques sur l'Arménie. Paris: L'imprimerie Royale. s. 134. Fransızca orijinal metin: "Որդուվար Ortouvar, ou Ուրդովար Ourtovar, en turc et en persan Ardoubad, grand bourg à l'extrémité orientale du pays de Koghthen, au nord de l'Araxes, sur une petite rivière qui vient des montagnes de Gaban et se jette dans ce fleuve. Ce bourg existoit déjà au quatorzième siècle."; Türkçe çevirisi: Ortouvar, veya Ourtovar, Türkçe ve Farsça'da Ardoubad, Koghthen ülkesinin doğu ucunda, Araks Nehri'nin kuzeyinde, Gaban dağlarından gelen ve bu nehre dökülen küçük bir nehir üzerinde bulunan büyük bir kasaba. Bu kasaba, on dördüncü yüzyılda zaten vardı."
  5. ↑ "Ordubad historical and architectural reserve". UNESCO. 2 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2015.
  6. ↑ Mahmudov, Rza. "Water Resources of the Azerbaijan Republic". Ministry of Ecology and Natural Resources of Azerbaijan Republic. 24 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2016.
  7. ↑ Zardabli 2014.
  8. ↑ "Ordubad: an ancient city in the heart of Eurasia". Foreign Policy News. 17 Ekim 2014. 7 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2015.
  9. ↑ Publications 2007.
  10. ↑ "Ордубады Мамед Саид - Энциклопедия, Большая Советская". gatchina3000.ru (Rusça). 23 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2026.
  11. ↑ "член-корреспондент Юсиф Гейдарович Мамедалиев". www.chem.msu.ru (Rusça). 13 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2026.
  12. ↑ "Рафиев Наджафкули Раджабали оглы". warheroes.ru (Rusça). 29 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2026.

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ordubad&oldid=36951270" sayfasından alınmıştır