ismin hâli

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /is.min haː.ˈɫi/
• Heceleme: is‧min hâ‧li

Ad

ismin hâli (belirtme hâli ismin hâlini, çoğulu ismin hâlleri)

1. (dil bilimi) bir ismin çekimlerinden herbiri

   eş anlamlıları: ad durumu, isim hâli

    Hint-Avrupa dillerinde tamlayan ve komitatif de ismin hâllerinden sayılıdığından bu hesaba göre Türkçede ismin beş yerine yedi hâli vardır.

Çekimleme

ismin hâli adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	ismin hâli	ismin hâlleri
belirtme	ismin hâlini	ismin hâllerini
yönelme	ismin hâline	ismin hâllerine
bulunma	ismin hâlinde	ismin hâllerinde
ayrılma	ismin hâlinden	ismin hâllerinden
tamlayan	ismin hâlinin	ismin hâllerinin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	ismin hâlim	ismin hâllerim
belirtme	ismin hâlimi	ismin hâllerimi
yönelme	ismin hâlime	ismin hâllerime
bulunma	ismin hâlimde	ismin hâllerimde
ayrılma	ismin hâlimden	ismin hâllerimden
tamlayan	ismin hâlimin	ismin hâllerimin
2. tekil (senin)
yalın	ismin hâlin	ismin hâllerin
belirtme	ismin hâlini	ismin hâllerini
yönelme	ismin hâline	ismin hâllerine
bulunma	ismin hâlinde	ismin hâllerinde
ayrılma	ismin hâlinden	ismin hâllerinden
tamlayan	ismin hâlinin	ismin hâllerinin
3. tekil (onun)
yalın	ismin hâli	ismin hâlleri
belirtme	ismin hâlini	ismin hâllerini
yönelme	ismin hâline	ismin hâllerine
bulunma	ismin hâlinde	ismin hâllerinde
ayrılma	ismin hâlinden	ismin hâllerinden
tamlayan	ismin hâlinin	ismin hâllerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	ismin hâlimiz	ismin hâllerimiz
belirtme	ismin hâlimizi	ismin hâllerimizi
yönelme	ismin hâlimize	ismin hâllerimize
bulunma	ismin hâlimizde	ismin hâllerimizde
ayrılma	ismin hâlimizden	ismin hâllerimizden
tamlayan	ismin hâlimizin	ismin hâllerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	ismin hâliniz	ismin hâlleriniz
belirtme	ismin hâlinizi	ismin hâllerinizi
yönelme	ismin hâlinize	ismin hâllerinize
bulunma	ismin hâlinizde	ismin hâllerinizde
ayrılma	ismin hâlinizden	ismin hâllerinizden
tamlayan	ismin hâlinizin	ismin hâllerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	ismin hâli	ismin hâlleri
belirtme	ismin hâlini	ismin hâllerini
yönelme	ismin hâline	ismin hâllerine
bulunma	ismin hâlinde	ismin hâllerinde
ayrılma	ismin hâlinden	ismin hâllerinden
tamlayan	ismin hâlinin	ismin hâllerinin

Üst kavramlar

• hâl

Alt kavramlar

• (Türkçede bulunanlar): ayrılma/çıkma hâli (-den hâli), belirtme hâli (-i hâli), bulunma hâli (-de hâli), yalın hâl, yönelme hâli (-e hâli)
• tamlayan hâli (Türkçede ismin hâllerinden sayılmazsa da vardır)
• (Türkçede bulunmayanlar): dışındalık hâli, seslenme hâli, …

Açıklamalar

Batılı dil bilimciler, tamlayanı da (-ın/-in) ismin hâllerinden sayıp bu bağlamda -le ekini araç hâli (Alm. Instrumentalis (de), İng. instrumental case (en)) ya da komitatif hâl (Alm. Komitativ (de), İng. comitative case (en)) olarak zikrederler.

Çeviriler

ismin hâli

• Almanca: Fall (de) e, Kasus (de) e
• İngilizce: case (en)
• İsveççe: kasus (sv) g
• Norveççe:

  Bokmål: kasus (no) e

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "ismin hâli" maddesi

Ek okumalar

• Vikipedi'de Türkçede ismin hâlleri