Abaia

Abaia
Enghraifft o:	gwisg grefyddol
Math	gwisg werin, gwisg allanol
Crefydd	Islam
Gwladwriaeth	Irac
Dynodwyr
Freebase	/M/03x59_
	Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae'r abaia (sillafiad yn orgraff y Gymraeg[]), ceir hefyd abaya (a weithiau abayah) o'r Arabeg: عباية, . pl abayat, عبايات, yn ddilledyn allanol, megis mantell fawr, a wisgir gan fenywod Mwslimaidd, yn bennaf ym Mhenrhyn Arabia, dros eu dillad (cymharer hijab a jilbab). Mae gan y dilledyn arwyddocâd diwylliannol a chrefyddol. Mae'r abaia yn debyg i'r burqa heblaw bod y burqa yn gorchuddio'r wyneb a'r llygaid cyfan. Gelwir dilledyn cyfatebol y dynion yn thawb, dishdash neu kandura.

Cyd-destun crefyddol

Mae arwyddocâd crefyddol gwisg menywod yn Islam yn cael ei reoleiddio yn anad dim gan Swra 24:31 o'r Corân.^[1] neu priodolir y rhesymeg i'r dyfyniad Coranaidd, "O Broffwyd, dywed wrth eich gwragedd a'ch merched, a'r menywod crediniol, i orchuddio eu hunain â dilledyn rhydd. Fel hyn byddant yn cael eu hadnabod ac ni fydd unrhyw niwed yn digwydd iddynt" (Coran 33:59, wedi'i gyfieithu gan Ahmed Ali).

Mae gan yr abaia arwyddocâd diwylliannol hefyd, ac mae'n rhan o wisg genedlaethol yr Emiradau Arabaidd Unedig,^[2] Catar^[3] a Arabia Sawdi.^[4] Felly, gall yr abaia hefyd gael ei wisgo gan fenywod nad ydynt yn Fwslimiaid wrth ymweld â gwlad Arabaidd. Yn ôl dehongliad Saudi Arabia o Sharia yn 2016, dylai pob menyw wisgo abaia pan fyddant mewn amgylcheddau cyhoeddus.^[5] Fodd bynnag, ym mis Mawrth 2018, honnodd y Tywysog Coronog Mohammad bin Salman y gallai menywod ddewis beth i'w wisgo yn gyhoeddus, ar yr amod ei fod yn bodloni safonau penodol, pan ddywedodd, "Mae'r penderfyniad wedi'i adael yn llwyr i fenywod benderfynu pa fath o wisg weddus a pharchus y mae'n dewis ei gwisgo".^[6]^[7] Gall yr abaia hefyd gael ei wisgo gan fenywod nad ydynt yn Fwslimiaid yn yr Emiradau Arabaidd Unedig, gyda sawl gwlad.^[8]

Nodweddion

Gyda'r abaya, mae'r fenyw yn gorchuddio ei chorff a'i ffigwr o'r pen i'r traed. Mae'r fersiwn hŷn o'r abaia, r'as abaya, wedi'i wneud o ddau ddarn o ffabrig wedi'u gwnïo gyda'i gilydd ar uchder clun, sy'n cael eu sgubo o'r pen i lawr i'r llawr, a'u dal gyda'i gilydd ar y blaen gyda'r llaw. Ar yr ochrau mae llewys sy'n ymestyn i lawr ar y llaw. Gellir dylunio'r abaia modern, ar y llaw arall, mewn sawl model gwahanol. Yn aml nid yw'r abaia yn gorchuddio'r pen, gan ei bod yn orfodol gwisgo siôl, hijab (nad yw'n gorchuddio'r wyneb) neu niqab (sy'n gorchuddio'r wyneb ac eithrio'r llygaid). Lle roedd menywod yn arfer gwisgo eu abaya nes ei fod wedi gwisgo allan, mae tueddiadau ffasiwn wedi dylanwadu ar yr arfer ac fel arfer mae gan fenywod lawer o abaiats yn eu cwpwrdd dillad.^[3]

Mae abaya fel arfer yn ddu. Gallai'r R'as abaya, yn enwedig o dan ddylanwad dillad Indiaidd, gael ei addurno â brodwaith a cherrig, ond yna rhai du yn ddelfrydol. Mae abayas modern, hefyd, yn aml yn ddu, ond gellir eu brodio ag edau aur neu arian ac yn fwy addurno â cherrig. Gall abaia felly fod yn ddarn drud iawn o ddillad.^[3] Ar ôl y Flwyddyn Newydd 2016, lansiodd Dolce a Gabbana gasgliad abaya.^[9]

O dan abaya, mae dillad yn cael eu gwisgo. Yn draddodiadol, mae menywod wedi gwisgo sirwal (trowsus llydan iawn) a gwisg (qamis), neu sgert a gwisg yn ystod yr abaya. Gall merched ifanc yn arbennig, o dan ddylanwad ffasiwn y Gorllewin, bellach wisgo jîns tynn a top yn lle hynny o dan yr abaia.^[10] Mae dehongliad Saudi Arabia o Sharia, fodd bynnag, yn golygu bod menywod yn gwisgo trowsus neu sgertiau rhydd, a top sy'n gorchuddio eu hysgwyddau a'u stumog.^[5]