Martuni
| Martuni İli Մարտունի | |
|---|---|
| Konum | |
 | |
| Bilgi | |
| Yönetim merkezi:: | Martuni |
| Alan : | 951 km2 |
| Nüfus(2005): • Nüfus yoğunluğu : | 23.157[1] 24,35/km2 |
| Zaman dilimi: | IRST (UTC+04.00) |
| -Yaz (Yaz saati uygulaması): | IRST (UTC+05.00) |
Martuni (Ermenice: Մարտունի), kendini feshetmeden önce de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin illerinden biriydi.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Martuni ili, Azerbaycan'ın Hocavend Rayonunun kuzey yarısı kısmına tekabül eder. Kuzey ve batıda Askeran ili, güneyde Hadrut ili ve doğuda Azerbaycan'ın Ağdam Rayonu ile komşudur. Eski Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın Martuni Rayonu topraklarında yer alan bu bölge, başlangıçta Azerbaycan'ın Ağdam ve Füzuli ilçelerinin küçük kısımlarını da içeriyordu.
Martuni ilçesi, Azerbaycan'ın Karabağ ekonomik bölgesinde ve Karabağ Sıradağlarında yer almaktadır.[2] Karabağ bölgesi ise doğuda Azerbaycan'ın batı kesimi, batıda Ermenistan ile sınır komşusudur. Karabağ bölgesinin coğrafi özellikleri, hem dağlık hem de ovalık alanları kapsayan çeşitli bir yapıya sahiptir. Küçük Kafkasya sıradağları bu bölgenin bazı kısımlarını geçerek yerel topografyayı ve iklimi etkiler. Bölge, bir nehir ağı ve bazı bölgelerde verimli topraklarla karakterize edilir. Bölgedeki iklim, rakıma göre değişir. Ovalık alanlarda genellikle ılıman yarı çöl ve kuru bozkır iklimi görülürken, dağlık bölgelerde ılıman-soğuk iklime geçiş yapar.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Modern Martuni Bölgesi'ni oluşturan topraklar, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi içindeki Martuni rayonunun bir parçasıydı. 1991 yılında Azerbaycan Yüksek Sovyeti tarafından idari birim olarak kaldırıldı.[3] It was abolished as an administrative unit in 1991 by the Supreme Soviet of Azerbaijan.[4] 1991 yılında Azerbaycan parlamentosu, Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'nin Kaldırılması Kanunu ile Martuni Bölgesi'ni kaldırdı ve topraklarını komşu Hocavend Bölgesi'ne dahil etti.[5] 1990'ların başlarındaki Birinci Dağlık Karabağ Savaşı'nın ardından, Martuni bölgesi de dahil olmak üzere toprakların büyük bir kısmı tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin kontrolüne geçti.[6] 2020 yılında İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'da toprakların güney kısmı Azerbaycan tarafından işgalden kurtarıldı. 2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması'na göre Hocavend şehri dahil, kuzey kısmı Rus barış gücü denetiminde Ermeni kontrolünde kaldı.[7] 2023 Dağlık Karabağ çatışmalarından sonra Azerbaycan, bu topraklar üzerindeki tam egemenliğini ve kontrolünü yeniden tesis etti. Azerbaycan hükûmeti şu anda bu toprakların yeniden inşası ve entegrasyonuna odaklanmış durumdadır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Census" (PDF). 6 Mart 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2008.
- ↑ "Karabakh Economic Region". Ministry of Economy of the Republic of Azerbaijan. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025.
- ↑ "Post-War Nagorno-Karabakh: Perspectives from Azerbaijani and Armenian Academics - Middle East Institute". Middle East Institute. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025.
- ↑ "Azerbaijan" (PDF). ETH Zurich (report from Baku State University). Erişim tarihi: 29 Haziran 2025.[ölü/kırık bağlantı]
- ↑ "AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ DAĞLIQ QARABAĞ MUXTAR VILAYƏTINI LƏĞV ETMƏK HAQQINDA Azərbaycan Respublikasının Qanunu". 26 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012.
- ↑ Ambrosio, Thomas (2001). Irredentism: Ethnic Conflict and International Politics (İngilizce). Greenwood Publishing Group. s. 150. ISBN 0-275-97260-7, ISBN 978-0-275-97260-8. 14 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2009.
Convincing evidence points also to the direct engagement of Armenian (from the Republic of Armenia) armed forces in the fighting, and to their continued regular stationing in Karabagh
- ↑ "Azerbaijan: Country Policy and Information Notes - Conflict with Armenia and its consequences". UK Government. Erişim tarihi: 29 Haziran 2025.[ölü/kırık bağlantı]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir] | Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ndeki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
