Seksmisja
| Gatunek | |
|---|---|
| Rok produkcji | |
| Data premiery | |
| Kraj produkcji | |
| Język | |
| Czas trwania |
116 min |
| Reżyseria | |
| Scenariusz |
Juliusz Machulski |
| Główne role | |
| Muzyka | |
| Zdjęcia | |
| Scenografia | |
| Kostiumy | |
| Montaż | |
| Produkcja |
Andrzej Sołtysik |
| Wytwórnia | |
| Dystrybucja |
Film Polski |
Seksmisja – polska fantastycznonaukowa komedia filmowa z 1983 w reżyserii Juliusza Machulskiego, według scenariusza napisanego wraz z Jolantą Hartwig i Pavlem Hajnym. Bohaterami filmu są zahibernowani w 1991 mężczyźni Maks (Jerzy Stuhr) i Albert (Olgierd Łukaszewicz), którzy budzą się w 2044 po wojnie w totalitarnym świecie pozbawionym mężczyzn i starają się przetrwać w nim za wszelką cenę.
Seksmisja została wyprodukowana przez Zespół Filmowy „Kadr” za 70 milionów ówczesnych złotych. Film po premierze odniósł zauważalny sukces frekwencyjny, stając się przebojem także w Niemieckiej Republice Demokratycznej oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Seksmisja została również nagrodzona Srebrnymi Lwami Gdańskimi na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych oraz Złotą Kaczką w plebiscycie czasopisma „Film”. Seksmisja z czasem zyskała miano filmu kultowego, aczkolwiek ze względu na utożsamienie emancypacji kobiet z komunistyczną dyktaturą epoki Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej była obiektem krytyki feministycznej.
Fabuła
[edytuj | edytuj kod]Akcja filmu, który wykazuje zauważalne podobieństwo do słuchowiska Matriarchat (1978) Marcina Wolskiego[1], rozpoczyna się w sierpniu 1991. Telewizja transmituje eksperyment, w którym dwaj śmiałkowie, Maks i Albert, dobrowolnie poddają się hibernacji w ramach eksperymentu prowadzonego przez profesora Wiktora Kuppelweisera. Budzą się dopiero w 2044. Opiekująca się nimi doktor Lamia zawiadamia ich, że podczas ich snu wybuchła na Ziemi wojna, w której użyto bomby M. Broń ta miała czasowo paraliżować geny męskie, ale w wyniku błędu geny męskie zostały zniszczone, przez co bohaterowie zostali jedynymi mężczyznami na planecie. Kobiety tymczasem, dzięki partenogenezie, od dawna „produkują” w warunkach laboratoryjnych wyłącznie dziewczynki, czym Maks i Albert są zszokowani. Wkrótce uświadamiają sobie, że egzystują w całkowicie sztucznym, ulokowanym pod ziemią świecie, w którym stali się królikami doświadczalnymi w rękach ciekawych ich odmienności kobiet[2].
Zaniepokojona obecnością samców jest dyktatorka Jej Ekscelencja. Dochodzi do procesu, na którym głosowana jest naturalizacja (przymusowa operacyjna zmiana płci) bądź likwidacja samców. Ostatecznie, przewagą jednego głosu, wygrywa opcja naturalizacji. Maks i Albert uciekają. Gdy zostają ujęci, kobiety uznają ich za bardziej niebezpiecznych, niż zakładały, i postanawiają zamiast naturalizacji zlikwidować obu samców, przeznaczając ich narządy do przeszczepów, a ciała – do eksperymentów. Z pomocą przychodzi im Lamia, która w wyniku intryg sióstr z działu Genetix (odpowiedzialnego za kwestie genetyczne) utraciła prawo prowadzenia badań nad samcami[2].
Maks i Albert razem z Lamią i śledzącą ich Emmą wydostają się na powierzchnię, odkrywając mistyfikację – wbrew oficjalnej wersji na Ziemi nie ma żadnego skażenia radioaktywnego, a Jej Ekscelencja okazuje się ocalałym mężczyzną. Albert i Maks dokonują w „wylęgarni noworodków” biologicznego sabotażu, wskutek którego zamiast dziewczynek rodzą się pierwsi od czasu wojny chłopcy[2].

Obsada
[edytuj | edytuj kod]Źródło: Filmpolski.pl[3]
- Jerzy Stuhr – Maksymilian „Maks” Paradys
- Olgierd Łukaszewicz – Albert Starski
- Bożena Stryjkówna – Lamia Reno
- Bogusława Pawelec – Emma Dax
- Hanna Stankówna – dr Tekla, szefowa „Genetix”
- Beata Tyszkiewicz – dr Berna, szefowa „Archeo”
- Ryszarda Hanin – dr Jadwiga Yanda, córka Maksa
- Janusz Michałowski – profesor Wiktor Kuppelweiser
- Piotr Stefaniak – asystent Kuppelweisera
- Wiesław Michnikowski – Jej Ekscelencja
- Mirosława Marcheluk – doradca Jej Ekscelencji
- Barbara Ludwiżanka – starowinka Julia Novack
- Grażyna Trela – strażniczka w kopalni
- Dorota Stalińska – reporterka tv
- Ewa Szykulska – instruktorka zadająca manekinowi rany cięte
- Hanna Mikuć – Linda, strażniczka mężczyzn
- Elżbieta Zającówna – Zajaconna, strażniczka w blokhauzie
- Juliusz Lubicz-Lisowski – ojciec Alberta
- Zofia Plewińska – żona Maksa
- Elżbieta Jasińska – fałszywy Maks po rzekomej naturalizacji
- Teresa Makarska – fałszywy Albert po rzekomej naturalizacji
- Barbara Wałkówna – głos Jej Ekscelencji – (dubbing) – nie występuje w czołówce
- Lidia Bogaczówna – dekadentka
- Karina Szafrańska – kobieta w windzie przed wejściem na basen
- Hanna Bieluszko – pracownica „Archeo”
- Magdalena Scholl – dziewczyna
- Magdalena Kuta – strażniczka w blokhauzie
- Anna Wesołowska – strażniczka w blokhauzie
- Małgorzata Rogacka – funkcyjna azylu
- Alicja Zommer – szefowa radiolokacji
- Beata Maj – funkcyjna radiolokacji
- Hanna Bieniuszewicz – strażniczka w „Archeo”
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]Prace przygotowawcze
[edytuj | edytuj kod]
Juliusz Machulski po raz pierwszy wpadł na pomysł na Seksmisję jesienią 1977, kiedy szlifował scenariusz do filmu Vabank. Przyszły reżyser wówczas odnalazł w książce poświęconej prognozom w nauce na XXI wiek informację, że komórkę jajową kobiety można zapłodnić bez udziału plemnika, a więc i bez mężczyzn[4]. Machulski już wtedy „miał w głowie ostatnią scenę – zbliżenie wiadomego organu noworodka płci męskiej”[5]. Podczas odbywania stypendium rządu francuskiego w Paryżu znalazł dogodne warunki do pisania scenariusza[5]. Zarysowawszy wstępną koncepcję planowanego filmu, udał się z nią do Zespołu Filmowego „Kadr”, którego dyrektor artystyczny Jerzy Kawalerowicz przyjął projekt[6]. Początkowy scenariusz filmu nosił tytuł Lamia, ale kierownik literacki Krzysztof Teodor Toeplitz proponował inny – Pierwiastek żeński. Machulski następnie wymyślił tytuł Seksmisja, który został przyjęty. Toeplitz zasugerował Machulskiemu, aby kobiety ze scenariusza „były bardziej opresyjne”, puentując ową poradę słowami: „Wie pan, trzeba przyłożyć kobietom za wszystkie nasze niedole”[7].
Pierwsza wersja scenariusza została ukończona we wrześniu 1981. Złożony w Naczelnym Zarządzie Kinematografii scenariusz został początkowo zaaprobowany przez kierownictwo, ale dopiero w połowie lutego 1982 – ze względu na tymczasowe wstrzymanie wszelkiej produkcji filmowej tuż po wprowadzeniu stanu wojennego – można było go skierować do produkcji. Machulskiemu zezwolono na reżyserię Seksmisji, ponieważ należała ona do garstki filmów, które nie miały antyradzieckiej wymowy[7]. Seksmisja początkowo została zaplanowana jako koprodukcja polsko-czechosłowacka, więc do ekipy Machulskiego dołączył czeski scenarzysta Pavel Hajny[7]. Czesi ze studia Barrandov jednak odrzucili propozycję współpracy, gdyż planowany czas akcji – rok 2044 – oznaczał dla nich zbyt szybki koniec komunizmu[8]. Kawalerowicz wstrzymał więc projekt do czasu, gdy Machulski w lipcu 1982 zasugerował mu, że odejdzie z „Kadru” i będzie kręcił dla Zespołu Filmowego „Zodiak” Jerzego Hoffmana. Produkcja wówczas ruszyła w ramach „Kadru”[9].
Obsada i zdjęcia
[edytuj | edytuj kod]
Machulski początkowo w roli Maksa zamierzał obsadzić Jana Englerta, który mógłby „stworzyć fajny duet z Olgierdem Łukaszewiczem”[7]. Reżyser jednakże potrzebował kontrastu, gdyż – jego zdaniem – „jeden z bohaterów powinien być fajtłapą, a drugi – cwaniakiem”[10], dlatego w ramach kontrapunktu dla postaci Łukaszewicza rolę Maksa zaproponował Jerzemu Stuhrowi[10]. Był to ostatni aktor, który dołączył do obsady[11]. Żona Machulskiego, Bożena Stryjkówna, otrzymała rolę Lamii, Emmę zagrała Bogusława Pawelec, a w obsadzie poza tym znalazły się m.in. Beata Tyszkiewicz i Dorota Stalińska, występująca w filmach Barbary Sass[12]. Ekscelencję personifikował Wiesław Michnikowski[13]. Część nazwisk głównych bohaterów kryła w sobie żartobliwe odniesienia do kultury masowej: Emma Dax otrzymała nazwisko po francuskim pułkowniku ze Ścieżek chwały Stanleya Kubricka, Albert Starski – po bohaterach powieści Alberta Camusa i Bolesława Prusa, a Maks Paradys wziął się z „nieziemskości”; Machulski wyjaśnił, iż „chciał, żeby Maks był «nieziemski», stąd Paradys = Raj”[14].
Zdjęcia rozpoczęły się w październiku 1982 od sceny przyjazdu profesora Kuppelweisera do jego ośrodka badawczego[13]. Na potrzeby scen podziemnych wykorzystano halę w Łodzi[14] i kopalnię soli w Wieliczce[7]. Operatorem przy Seksmisji został Jerzy Łukaszewicz, a scenografami – Janusz Sosnowski i Wiesława Chojkowska[15]. Kostiumy do filmu opracowała Małgorzata Braszka, a kierownikiem produkcji został Andrzej Sołtysik[16]. Przyszłościową muzykę do Seksmisji opracował Henryk Kuźniak, który współpracował wcześniej z reżyserem przy Vabanku[17]. Za montaż odpowiadała Mirosława Garlicka[17]. Łączny budżet Seksmisji wyniósł 70 milionów złotych, co – jak później komentował Machulski – było „tyle, co pięć Vabanków”[18].
Większość zdjęć nakręcono do marca 1983, a ekipa filmowa do maja czekała na odpowiednią pogodę, aby nakręcić sceny plenerowe. Machulski wraz z Garlicką już wtedy uzgadniali montaż scen. Wnętrze czapy powstało w Łodzi, a rozcięcie plandeki i wyjście na zewnątrz – w Łebie. Scena z laskiem została nakręcona w Rudzie Pabianickiej[19]. Ostatnia scena – z noworodkami – została nakręcona w maju 1983[20].
Cenzura i kolaudacja
[edytuj | edytuj kod]Pojedyncze sceny w filmie zostały poddane cenzurze. Specjalnie dla cenzury powstała scena, w której Maks pozdrawia miłośników hibernacji znakiem V. Reżyser sądził, że cenzorzy, skupiając się na tej scenie, pominą resztę filmu[21]. Pomiędzy reżyserem a urzędnikiem był spór o scenę, w której miała zostać wypowiedziana kwestia „paszporty proszę”. Według scenariusza miała ona paść w języku czeskim, ale cenzor się sprzeciwił. Urzędnik ostatecznie zgodził się na język niemiecki, zastrzegając, że będzie to „zachodnioniemiecki”[21].
Seksmisja na kolaudacji została przyjęta bezproblemowo. Kierujący komisją Krzysztof Zanussi chwalił Machulskiego, dziwiąc się, że „biedna polska kinematografia była w stanie wyprodukować taki film”. Jedynie Wanda Jakubowska nalegała, żeby przyciąć część finałową, ale nie znalazła aprobaty ze strony pozostałych członków komisji[22].
Początkowo dopuszczony fragment, gdy Maks mówi: „Kierunek: wschód. Tam musi być jakaś cywilizacja!”, który stanowił aluzję do zależności władz PRL od ZSRR, ze względu na wybuchy śmiechu wśród polskiej widowni, po pierwszym pokazie został usunięty z planowanych do dystrybucji taśm na żądanie obecnego na premierze Witolda Nawrockiego, kierownika Wydziału Kultury w Komitecie Centralnym PZPR[21][23].
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Frekwencja i opinie krytyków
[edytuj | edytuj kod]
Seksmisja odniosła w Polsce olbrzymi sukces frekwencyjny. W pierwszym miesiącu rozpowszechniania obejrzało ją 1 073 000 widzów, a łączna szacowana liczba widzów wyniosła 12 milionów[24]. Była również popularna w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich[25] (gdzie była wyświetlana pod tytułem Nowe amazonki w wersji skróconej o około 25 minut)[21] i Niemieckiej Republice Demokratycznej[25]. Także w Czechosłowacji szacowana liczba widzów sięgnęła pułapu 3,7 miliona[26].
Krytyka polska początkowo przeważnie bagatelizowała antyfeministyczne przesłanie Seksmisji. Maciej Zalewski na łamach „Kina” twierdził, że Machulski zasypuje widza cytatami z „najbardziej utartego zestawu damsko-męskich dowcipasów, które zaczynamy opowiadać sobie na przerwach w podstawówce”[27]. Małgorzata Dipont na łamach „Życia Warszawy” za to skomentowała Seksmisję jako „doskonałą kpinę z ruchów feministycznych, jakie były, są i będą”, doceniając gwiazdorską kreację Jerzego Stuhra[28]. Andrzej Kołodyński, nazywając hasła feministek z końca XX wieku „ekstremistycznymi”, stwierdził, że słusznie „dwójka bohaterów […] przeciwstawia im zdrowy, męski szowinizm”[29]. Kołodyński sam film określił mianem „widowiska inteligentnego i dowcipnego”[29]. Jan F. Lewandowski uznał Seksmisję za „najlepszą polską komedię w scenerii przyszłościowej”, która „braki techniczne nadrabia wyjątkową pomysłowością”[30]. Zdaniem Jerzego Płażewskiego ta „topless-Apokalipsa z roku 2044”, utrzymana w klimatach prozy George’a Orwella, przyniosła Machulskiemu „największy, zasłużony sukces”[31]. Rosyjski krytyk filmowy Miron Czernienko stwierdził, że wprawdzie Machulski nie jest „zbawicielem kina”, ale rzemieślnikiem, który „zna dokładnie swoje miejsce w kinie, wie, że to miejsce jest jego własne”[32]. Zdaniem Czernienki film jest przesiąknięty „wieloma aktualnymi politycznymi aluzjami, aluzjami i skojarzeniami”, które jednak „nie przysłużyły się filmowi, pozbawiając go, o dziwo, tej nieposkromionej jowialności i bezgranicznej powagi, które były atutami Vabanku”[32]. Aleksandr Fiodorow podkreślał, że Seksmisja w momencie premiery w ZSRR trafiła w swój czas, gdyż zapewne nie mogłaby otrzymać zgody na wyświetlanie w latach 70. XX wieku[33].
Maciej Parowski w „Fantastyce” sam film uznał za udaną i dobrą komedię, chwaląc humor oraz profesjonalne wykonanie scenograficzne i reżyserskie. Równocześnie film ocenił także jako antyfeministyczny; pisząc, że kobiety są w nim ukazane jako małpujące mężczyzn, z nie całkiem konsekwentnym przesłaniem, że bez nich by sobie jednak nie poradziły, w efekcie czego „skecz jest przedni”, ale jednak nierealistyczny. Zwrócił też uwagę, że najlepsze i pierwszoplanowe role grają w nim mężczyźni, a realistyczne wykonanie tematu, choć możliwe, byłoby jednak mniej zabawne[34].
Kostium historyczny oraz kwestia feminizmu i antyfeminizmu
[edytuj | edytuj kod]Seksmisja pomimo rzekomo antytotalitarnej wymowy nie wzbudziła zauważalnych protestów politycznych ani w Polsce, ani w ZSRR, lecz w Stanach Zjednoczonych[35]. Feministki po specjalnym pokazie Seksmisji w Minneapolis w 1984 uznały, że wymowa filmu jest „antyfeministyczna, faszystowska, szowinistyczna i seksistowska”[21]. Machulski tłumaczył później w wywiadzie dla Polskiego Radia, że tamtejsze feministki „nie odebrały tego filmu jako krytyki ustroju totalitarnego. Dla nich była to opowieść o wyższości mężczyzn nad kobietami”, po czym odniósł wrażenie, że Seksmisja na Zachodzie nadal zmaga się z takim odbiorem[36].
Dzieło Machulskiego było w Polsce powszechnie odczytywane jako alegoria komunistycznych rządów, na co, zdaniem Ewy Mazierskiej i Evy Näripei, nałożyło się kilka czynników. Film Machulskiego ukazywał świat łudząco podobny do Polski okresu stanu wojennego, w którym nasilona była indoktrynacja oraz fałszywie prezentowana wizja rzeczywistości, a także przejawy oporu wobec państwa totalitarnego[37]. Wybór kobiet jako głównych wrogów bohaterów Seksmisji był, zdaniem Mazierskiej i Näripei, powodowany mizoginistyczną reakcją na ideologię równości płci, która w okresie PRL-u przyczyniła się do awansu społecznego kobiet[1]. Film Machulskiego postawił znak równości pomiędzy feminizmem a komunizmem, przyczyniając się w powszechnej świadomości do utrwalenia analogii pomiędzy nimi[38]. Marta Komsta stwierdziła, że Seksmisja jest „przykładem tego, jak starannie zmanipulowana narracja staje się antyfeministyczną dystopią, w której państwo żeńskie jest równie fałszywe jak zanieczyszczenia na powierzchni ziemi”[39]. W optyce Machulskiego, zdaniem Komsty, „podział władzy w pozornie całkowicie kobiecym świecie powinien faworyzować nie kobiety, ale tych, którzy od początku byli naturalnymi władcami […] – mężczyzn”[39].
Ewa Moskalówna w „Głosie Wybrzeża” ironicznie pisała, że „fantastyczny świat przyszłości, z matriarchatem jako efektem katastrofy nuklearnej, jest odwzorowaniem sfeminizowanego świata współczesnego (...). W życiu młody człowiek otoczony jest kobietami i poddany ich presji (...). Mizoginizm tego filmu apeluje do wiecznego chłopca, pocieszającego się, że wstrętne baby czegoś tam jednak nie mają”[40]. Leigh E. Rich i Michael A. Ashby zauważyli, że Seksmisja dąży do udowodnienia, że świat bez mężczyzn nie jest możliwy, a kobiety nie powinny rządzić światem ze względu na rzekomą niezdolność do pełnienia tego obowiązku[41]. Katarzyna Waligóra pisała, że kobiece bohaterki Seksmisji są „mściwe, głupie, słabe, niezaspokojone seksualnie, ale przede wszystkim nieudolne. Dystopia, którą tworzą, nie jest przerażająca – jest śmieszna”. Waligóra dowodziła, że Seksmisja w momencie wejścia na ekrany kin „skanalizowała lęki przed feminizmem, którego nadejście w latach osiemdziesiątych bardziej przeczuwano, niż doświadczano”[42]. Paulina Młynarska-Moritz w wywiadzie dla Onet.pl z 2017 stwierdziła, że film Machulskiego jest „niebywale śmieszny, inteligentny, świetnie zagrany, ale z tezą, że świat rządzony przez kobiety to piekło”[43]. Agnieszka Graff pisała, że film wywarł destrukcyjny wpływ na emancypację kobiet u schyłku PRL-u: „Tak jak komunizm stał się w zbiorowej świadomości okresem Seksmisji, haniebnego uwięzienia w świecie odwróconych ról […] [tak] w zbiorowej pamięci, »Solidarność« była wielkim męskim rytuałem przejścia”[44]. Natalia Lemann dopowiadała, że Seksmisja wpisała się w ogólny trend polskiej fantastyki lat 80.: „Fantastyka socjologiczna, która odegrała tak znaczącą rolę w walce z systemem komunistycznym w Polsce, czyniła to kosztem kobiet”[44].
Padające wobec Machulskiego zarzuty antyfeministycznej wymowy filmu odpierała część filmoznawców. Monika Talarczyk-Gubała stwierdziła, że ideę planety zamieszkanej wyłącznie przez kobiety reżyser „wywiódł wprost z amerykańskiego kina gatunków, które od lat 50. eksploatowało wizję świata bez mężczyzn”[45]. Antyfeminizm, zdaniem Artura Majera, nie jest głównym tematem Seksmisji, bo „służy raczej zabawie, komizmowi i (...) oswojeniu wątku głównego, czyli satyrze na władzę totalitarną”[46]. Ponadto, jak zaznacza Majer, to profesor Kuppelweiser – mężczyzna szaleniec – tak naprawdę jest odpowiedzialny za zniszczenie genów męskich i zagładę „gatunku męskiego”[47]. Biograf Machulskiego dodatkowo zauważył, że świat przedstawiony w Seksmisji jest pozbawiony feminizmu (rozumianego jako walka o równouprawnienie kobiet), gdyż po zdobyciu władzy kobiety nie musiały pokonać mężczyzn ani zrównać się z nimi, lecz po prostu ich zastąpiły. Główny konflikt w związku z tym dotyczy nie walki kobiet z mężczyznami, ale władzy z podporządkowanymi jej więźniami[48]. Podobnym interpretacjom sprzeciwiał się Krzysztof Kornacki, który pisał: „Czyniąc przekaz niejednoznacznym, Machulski nie pozbawia go jednak antyfeministycznej perspektywy, co najwyżej umożliwia odczytanie zarówno z kulturowego, jak i politycznego punktu widzenia. Film Machulskiego jest (...) reprezentatywny dla ekranowego mizoginizmu peerelowskiego kina erotyzującego”[49].
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Festiwal/organizator | Nagroda | Odbiorca[3] |
|---|---|---|---|
| 1984 | Festiwal Polskich Filmów Fabularnych | Srebrne Lwy Gdańskie | Juliusz Machulski |
| Nagroda za scenografię | Janusz Sosnowski | ||
| Nagroda Polkina za najbardziej frekwencyjny film sezonu | Juliusz Machulski | ||
| Klub Krytyki Filmowej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich | Syrenka Warszawska w kategorii filmu fabularnego | ||
| 1985 | Lubuskie Lato Filmowe | Nagroda Przedsiębiorstwa Dystrybucji Filmów | |
| Międzynarodowy Festiwal Filmów Fantastycznych w Madrycie | Nagroda za scenariusz | ||
| Czasopismo „Film” | Złota Kaczka za najlepszy film polski | ||
| 1999 | Tygodnik „Polityka” | Najciekawsze filmy polskie XX wieku – 3. miejsce | |
| 2008 | Czasopismo „Film” | Specjalna Złota Kaczka dla najlepszej polskiej komedii stulecia | |
| 2015 | Festiwal Polskich Filmów Fabularnych | Nagroda Onetu za najlepszy cytat filmowy („Kobieta mnie bije. Poddaję się. Dajcie mi wszyscy święty spokój”) |
Nawiązania
[edytuj | edytuj kod]
- Cytaty z filmu, np. „Kopernik była kobietą!”, „Ciemność, widzę ciemność”, „Kobieta mnie bije”, „Nasi tu byli”, „Nas? Bohaterów? Prądem?!” czy „Sekcja specjalna zawsze lojalna!”, weszły na stałe do języka codziennego[50][51].
- Darek, główny bohater serialu dla młodzieży Siedem życzeń z 1984, w odc. 3 (pt. „Być dorosłym”) po spełnieniu kolejnego życzenia przybiera ciało własnego ojca i w tym stanie wybiera się do kina na Seksmisję[52], który był wyświetlany w czasie produkcji serialu. W ujęciach z sali kinowej widoczne są sceny z tego filmu.
- W 1991 w firmie LK Avalon powstała polska gra komputerowa A.D. 2044 na motywach filmu, która stała się przebojem wśród graczy[53]. Nawiązanie do Seksmisji pojawia się też w innej polskiej grze komputerowej Wiedźmin 3: Dziki Gon, w której jeden z bohaterów, zamroczony alkoholem, cytuje Maksa z Seksmisji słowami: „Ciemność, widzę ciemność, ciemność widzę”[54].
- Osioł w polskiej wersji filmów z serii Shrek, mówiący głosem Jerzego Stuhra, wielokrotnie wypowiada kwestie będące odniesieniami do słów tego samego aktora w Seksmisji (np. „w tym mogą być promile” lub „dlaczego tu nie ma klamek?”). Ponadto sposób, w jaki napisano i zagrano filmowe kwestie postaci Osła w polskim dubbingu filmów Shrek (zdrabnianie słów), nawiązuje do mowy Maksa w Seksmisji[55][56][57][58][59].
Niedoszły sequel
[edytuj | edytuj kod]Machulski zamierzał sfilmować kontynuację Seksmisji, ale scenariusz opracowany wraz z Ryszardem Zatorskim w 1996 uznał za niezadowalający. Reżyser uzasadniał swoją decyzję następująco: „Doszedłem do wniosku, że nie chcę wystawiać na szwank legendy Seksmisji 1. I odpuściłem. Może gdyby powstała wcześniej… Ale po latach uznałem, że to nie ma sensu”[50]. Scenariusz do nienakręconego filmu, zatytułowany Seksmisja 3, czyli graniasta cytryna, w 2002 został opublikowany w wersji książkowej[60].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Mazierska i Näripea 2014 ↓, s. 175.
- 1 2 3 Filmpolski.pl, Seksmisja – O filmie [online], Akademia Polskiego Filmu [dostęp 2018-11-19].
- 1 2 Seksmisja w bazie filmpolski.pl
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 7.
- 1 2 Machulski 2014 ↓, s. 8.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 11.
- 1 2 3 4 5 Machulski 2014 ↓, s. 12.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 20.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 20–21.
- 1 2 Machulski 2014 ↓, s. 15.
- ↑ Stuhr 2015 ↓, s. 180.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 22–23.
- 1 2 Machulski 2014 ↓, s. 24.
- 1 2 Machulski 2014 ↓, s. 26.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 29–31.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 32–33.
- 1 2 Machulski 2014 ↓, s. 35.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 45.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 46.
- 1 2 3 4 5 Dwulit 2009 ↓.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 51.
- ↑ Machulski 2014 ↓, s. 50.
- ↑ Majer 2014 ↓, s. 59.
- 1 2 Graff 2003 ↓.
- ↑ Blažejovský 2020 ↓, s. 26.
- ↑ Zalewski 1984 ↓, s. 12.
- ↑ Dipont 1984 ↓.
- 1 2 Kołodyński 1989 ↓, s. 141.
- ↑ Lewandowski 1997 ↓, s. 168.
- ↑ Płażewski 2007 ↓, s. 489.
- 1 2 Czernienko 1990 ↓.
- ↑ Fedorov 2017 ↓, s. 234.
- ↑ Maciej Parowski, Kobiety jak ludzie, „Fantastyka” (3), 1984, s. 56-57.
- ↑ Jagielski 2019 ↓, s. 994.
- ↑ Juliusz Machulski: „Seksmisja” rozjuszyła amerykańskie feministki [online], Polskie Radio, 30 października 2013 [dostęp 2018-09-15].
- ↑ Mazierska i Näripea 2014 ↓, s. 173–174.
- ↑ Graff 2003 ↓, s. 106.
- 1 2 Komsta 2013 ↓, s. 228.
- ↑ Kornacki 2008 ↓, s. 214.
- ↑ Rich i Ashby 2012 ↓.
- ↑ Waligóra 2020 ↓, s. 60.
- ↑ Bollin 2017 ↓.
- 1 2 Lemann 2014 ↓, s. 114.
- ↑ Talarczyk-Gubała 2007 ↓, s. 151–152.
- ↑ Majer 2014 ↓, s. 54.
- ↑ Majer 2014 ↓, s. 55.
- ↑ Majer 2014 ↓, s. 65.
- ↑ Kornacki 2008 ↓, s. 216.
- 1 2 „Seksmisji 2" nie będzie, choć powstał scenariusz [online], Wprost, 29 października 2013 [dostęp 2022-09-06] (pol.).
- ↑ Staszczyszyn 2017 ↓.
- ↑ FilmPolski.pl – SIEDEM ŻYCZEŃ [online], filmpolski.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
- ↑ Zacharzewski 1999 ↓.
- ↑ Kubiński 2015 ↓, s. 38.
- ↑ Korczyński 2021 ↓.
- ↑ Długosz i Wierzbięta 2004 ↓.
- ↑ Borowczyk 2014 ↓, s. 56.
- ↑ Chmiel 2010 ↓, s. 133.
- ↑ Tambor 2015 ↓, s. 72.
- ↑ Koziczyński 2007 ↓, s. 336.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jaromír Blažejovský, Hajduks, Indians, Partisans: Tracing the Change of Genres, „EKRANy”, 4, 2020, s. 22–27 (ang.).
- Przemysław Bollin, Paulina Młynarska: to jest koncert seksizmu!, „OnetKobieta”, 12 września 2017 [dostęp 2018-09-15] (pol.).
- Paulina Borowczyk, Teoria skoposu a rola tłumacza-dialogisty w filmach dubbingowanych, „Rocznik Przekładoznawczy” (9), 2014, s. 49–60, DOI: 10.12775/RP.2014.003 [dostęp 2022-09-06].
- Agnieszka Chmiel, Translating postmodern networks of cultural associations in the Polish dubbed version of Shrek, [w:] Jorge Díaz Cintas, Anna Matamala, Josélia Neves (red.), New Insights into Audiovisual Translation and Media Accessibility: Media for All 2, Amsterdam–New York: Rodopi, 2010, s. 123–136.
- Miron Czernienko, Юлиуш Махульский [Juliusz Machulski] [online], chernenko.org, 1990 [dostęp 2022-09-09].
- Małgorzata Dipont, Trzymajcie się chłopaki, „Życie Warszawy” (122), 1984 [dostęp 2018-09-15].
- Katarzyna Długosz, Bartosz Wierzbięta, Mój Shrek myśli po polsku [online], Onet.pl, 30 czerwca 2004 [dostęp 2021-10-24] (pol.).
- Anastazja Dwulit, Historia PRL, t. 22, Warszawa: New Media Concept, 2009, s. 28–31, ISBN 978-83-7558-528-5.
- A Fedorov, Polish cinema in the mirror of the Soviet and Russian film critics, „Медиаобразование” (2), 2017, s. 220–239 [dostęp 2022-03-01].
- Agnieszka Graff, Lost between the Waves? The Paradoxes of Feminist Chronology and Activism in Contemporary Poland, „Journal of International Women’s Studies”, 4 (2), 2003, ISSN 1539-8706 [dostęp 2018-09-15] (ang.).
- Sebastian Jagielski, Kino polskie w czasach transformacji, [w:] Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska (red.), Kino końca wieku, Kraków: Universitas, 2019, s. 985–1038.
- Andrzej Kołodyński, Dziedzictwo wyobraźni. Historia filmu SF, Warszawa: Alfa, 1989.
- Marta Komsta, “Comparisons Are Odious”, on Exploring the New Herland in Juliusz Machulski’s Sexmission, [w:] Fátima Vieira (red.), Dystopia(n) Matters: On the Page, On Screen, On Stage, Newcastle upon Tyne, England: Cambridge Scholars Publishing, 2013, s. 217–231, ISBN 978-1-4438-5023-0, OCLC 857064583.
- Odys Korczyński, Dlaczego „Shrek” wciąż łączy pokolenia niezależnie od wieku? [online], Film.org.pl, 22 kwietnia 2021 [dostęp 2021-10-24] (pol.).
- Krzysztof Kornacki, Naga władza. Polskie kino erotyczne (schyłkowego PRL-u), „Studia Filmoznawcze”, 29, 2008, s. 195–224.
- Bartek Koziczyński, 333 popkulturowe rzeczy – PRL, Poznań: Vesper, 2007, ISBN 83-60159-64-5, OCLC 229307982.
- Piotr Kubiński, Co wyczytasz pod skórą Wiedźmina 3?, „Ha!Art” (51), Kraków 2015, s. 38, ISSN 1641-7453 [dostęp 2022-11-02] (pol.).
- Natalia Lemann, Wielka cisza w (polskim) kosmosie – (nie)obecność kobiet w polskiej fantastyce socjologicznej doby PRL, „Kultura Popularna”, 40 (02), 2014, s. 102–117, ISSN 1644-8340 [dostęp 2021-10-20].
- Jan F. Lewandowski, 100 filmów polskich, Katowice: Videograf II, 1997.
- Juliusz Machulski, Naga prawda o Seksmisji, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014.
- Artur Majer, Kino Juliusza Machulskiego, Bielsko-Biała: Kwieciński, 2014.
- Ewa Mazierska, Eva Näripea, Gender Discourse in Eastern European SF Cinema, „Science Fiction Studies”, 41 (1), 2014, s. 163–180, DOI: 10.5621/sciefictstud.41.1.0163, JSTOR: 10.5621/sciefictstud.41.1.0163 [dostęp 2018-09-15].
- Jerzy Płażewski, Historia filmu 1895–2005, Warszawa: Książka i Wiedza, 2007.
- Leigh E. Rich, Michael A. Ashby, Today’s “Sexmission”, „Journal of Bioethical Inquiry”, 9 (3), 2012, s. 229–233, DOI: 10.1007/s11673-012-9385-8, ISSN 1176-7529 [dostęp 2018-09-15] (ang.).
- Bartosz Staszczyszyn, Hitman – najlepsze komedie Juliusza Machulskiego [online], Culture.pl, 18 lipca 2017 [dostęp 2022-09-06] (pol.).
- Jerzy Stuhr, Ja kontra bas, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2015, ISBN 978-83-08-06051-3.
- Monika Talarczyk-Gubała, PRL się śmieje! Polska komedia filmowa lat 1945–1989, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2007.
- Agnieszka Tambor, Film jako przedmiot i narzędzie nauczania kultury polskiej i języka polskiego jako obcego [rozprawa doktorska], Katowice: Uniwersytet Śląski, 2015.
- Katarzyna Waligóra, «Jesteśmy zbieraniną, pospolitym ruszeniem dobrego i złego»: Manuela Gretkowska zakłada Partię Kobiet, „Pamiętnik Teatralny”, 69 (3), 2020, s. 51–73, DOI: 10.36744/pt.464 [dostęp 2021-02-07].
- Michał Zacharzewski, A.D. 2044 – Recenzja [online], Wirtualna Polska, 12 grudnia 1999 [dostęp 2011-03-01] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-09].
- Maciej Zalewski, Łatwo przyszło, „Kino” (3), 1984, s. 10–12.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Seksmisja w bazie filmpolski.pl
- Seksmisja w bazie IMDb (ang.)
- Seksmisja w bazie Filmweb
- Zdjęcia z filmu Seksmisja w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
- Plakaty do filmu Seksmisja w galerii plakatu filmowego Filmoteki Narodowej „Gapla”
- Dobre Artykuły
- Filmy fantastyczne z 1983 roku
- Filmy kręcone w Łebie
- Filmy kręcone w Łodzi
- Filmy kręcone w Wieliczce
- Filmy nagrodzone Złotą Kaczką
- Filmy postapokaliptyczne
- Filmy Studia Filmowego Kadr
- Filmy w reżyserii Juliusza Machulskiego
- Polskie filmy fantastycznonaukowe
- Polskie filmy komediowe
- Polskie filmy o podróżach w czasie
- Polskie filmy z 1983 roku
- Filmy o totalitaryzmie